Kristallur hins fullkomna samræmis

- Sólin skein á dalinn. Hún speglaðist í litla vatninu sem lá í honum miðjum og á öldunum sem léku við steinana á ströndinni. Litlu húsin með torfþökunum kúrðu í túnunum, stöðug og traust eins og þau höfðu gert um aldir. Hvít konungshöllin gnæfði í austurhlíðinni mitt í glitrandi ævintýraskógum úr gulli, silfri og bronsi. Hún var tákn friðar og velsældar í öllum Hinum þekkta heimi. Tákn sameiningar og samvinnu sem náði langt út fyrir dalinn, yfir skóga og höf til fjarlægra landa.

- Erpur, konungur Hins þekkta heims, sat fund með sendimönnum frá öðrum ríkjum. Hjá honum var staddur sendimaður frá nágrannaríkinu, Ljósalandi, og einnig sendimenn sem komnir voru lengra að, frá löndum handan fjarlægra fjalla eða hins víðáttumikla hafs. Fundarmenn ræddu ástandið í hinum ýmsu löndum, hvernig ríki gætu stutt hvert annað eftir þörfum og tryggt hagsæld alls staðar. Á meðan rölti Silfurdögg, drottning Hins þekkta heims, um hallargarðinn og hugaði að blómum og litlu kóngsbörnin tvö léku sér við hvíta svanina sem syntu á tjörninni í hallargarðinum.

- Skyndilega var friðsældin rofin. Háværar drunur fylltu hvert skúmaskot. Erpur og samstarfsmenn hans þustu út í glugga og Silfurdögg og börnin litu til himins. Tröllaukin herþota kom í ljós hjá vesturfjöllunum. Hún þaut yfir dalinn, flaug lágt yfir höllina, tók kollsteypu í loftinu og sneri við. Hún tók dýfu yfir vatnið og var andartaki síðar horfin aftur bak við fjöllin. Silfurdögg og börnin stóðu agndofa eftir og horfðu á svanina sem ekki voru lengur hvítir og fallegir. Þeir voru orðnir kolsvartir, görguðu og létu ófriðlega. Ekkert var eins og áður. Náttúruöflin í dalnum voru sem lömuð. Stöðuvatnið tindraði ekki lengur né lék sér við steinana í flæðarmálinu. Nei, það lá dautt og kalt. Skógurinn hafði misst ljóma sinn. Búféð og fólkið í sveitinni sem flykkst hafði út úr húsum sínum tvísté óttaslegið og ráðvillt. Mistur lagðist yfir dalinn.

- Herþotan þaut í vesturátt, yfir fjöllin háu sem umgirtu dalinn frá öðrum hlutum Hins þekkta heims. Fugladrottningin, hin máttuga drottning allra fugla, fuglinn með gullfjaðrirnar, reisti höfuðið þar sem hún sat í hreiðri sínu uppi á hæsta tindinum og horfði á hinn framandi og ógnvekjandi hlut sem flaug svo nálægt henni að hún gat fundið þytinn frá málmvængjunum. Þotan þaut yfir skóginn fagra, skóginn sem var í miðju Hins þekkta heims. Hann var víðáttumikil paradís, grösugur, blómskrýddur og bjartur. Í honum miðjum stóð píramídi á stórri grasflöt. Píramídinn varðveitti lykilinn að friðsæld Hins þekkta heims og hann höfðu píslirnar, hinar örsmáu skógarverur, byggt í árdaga og lagt í alla sína umhyggju.

- Píslirnar hlupu um og ærsluðust að venju en þegar þær heyrðu vélarhljóðið þustu þær hræddar hver í annarrar faðm. Aldrei fyrr höfðu þær séð né heyrt annað eins. Það eina sem þær þekktu var kyrrð og vinátta; áhyggjulaust líf í friðsælum skógi. Og nú þaut tröllaukin vítisvél yfir skóginn. Fyrst þaut hún beint áfram en svo tók hún dýfu og nálgaðist skóginn með ofsahraða. Á síðustu stundu sveigði herþotan upp á við og flaug nánast lóðrétt upp í loftið. Aftur rétti þotan sig við en stefndi síðan niður. Hún nálgaðist píramídann óðfluga.

- Krúsa heyrði drunurnar og stóð upp til að athuga málið. Hún gekk varlega milli trjánna og hlustaði á vélargnýinn. Þetta voru ekki vélarhljóð eins og þau sem maður heyrir í sjónvarpinu, heldur raunverulegar, háværar og ógnvekjandi vélardrunur. Titringinn af þeim lagði um allan kroppinn. Allt í einu opnaðist fyrir henni stór grasflöt. Í einni sjónhendingu sá hún herþotuna, píramídann og píslirnar. Þotan þaut með fullum hraða beint á píramídann og á samri stundu varð mikil sprenging. Herþotan og píramídinn blossuðu upp, logarnir þutu hátt upp í loft og hvellurinn heyrðist um allan skóginn. Krafturinn af sprengingunni og hitinn skall eins og högg á píslunum og Krúsu sem hörfuðu undan í ofboði. Þær forðuðu sér út í skógarjaðarinn og námu þar staðar. Eldhafið var ofboðslegt. Það mátti greina brennandi flugvélina inni í logunum en píramídinn var orðinn að steinahrúgu. Nú kom ein píslanna hlaupandi út úr skóginum með skjólu fulla af vatni. Hún áræddi þó ekki að fara nærri eldinum. Skjólur með vatni höfðu ekkert að segja gegn hvæsandi eldtungunum sem tortímdu öllu sem fyrir varð. Krúsu þótti mikil mildi að herþotan skyldi hrapa á víðáttumikið tún en ekki í skóginn. Þá hefði orðið mikill skógareldur.

- Hvað er um að vera hér! hrópaði einhver. Krúsa leit við og sá hávaxinn mann með dökkt hár og skegg, klæddan hvítum, síðum kufli, koma aðvífandi. Hún hrökk við. Þennan mann þekkti hún. Hún hafði verið hér áður … í öðru ævintýri. Hún var komin inn í annan heim. Hún var komin til Hins þekkta heims og þessi maður var Gagnráður, hinn mikli og vitri galdramaður sem allir þegnar Hins þekkta heims báru lotningu fyrir. Hvað er að gerast? sagði Gagnráður með öndina í hálsinum og togaði óstyrkur í hár sitt og skegg. Hvað gengur á?

- Gagnráður! ávarpaði hún hann. Gagnráður hrökk við og virti Krúsu fyrir sér.

- Þú hér! sagði hann hissa. En Gagnráður hafði engan tíma til að hugsa um Krúsu því að nú tók sprengingin hug hans allan. Hann ýtti henni til hliðar og horfði þungur á brún á eldhafið. Þetta er hræðilegt, tautaði hann og hristi höfuðið. Alveg voðalegt. Hann lokaði augunum, bar hönd upp að enni, opnaði augun og hristi aftur höfuðið. Síðan sagði hann eitthvað við píslirnar á þeirra máli. Skömmu síðar hurfu þær inn í skóginn og Gagnráður og Krúsa stóðu ein eftir.

- Hvert fóru þær? spurði Krúsa.

- Æ … þær fóru að ná í vatn, svaraði Gagnráður og stundi mæðulega. Ekki svo að skilja að nokkurt gagn sé í því. Ég held ekki að hægt sé að slökkva þetta bál.

- Krúsa yppti öxlum. Gagnráður hafði rétt fyrir sér. Það var vonlaust.

- Það var þó gott að flugvélin hrapaði ekki í skóginn, sagði hún.

- Gott! Ef þú bara vissir hvað um er að ræða barn, sagði Gagnráður og fórnaði höndum. Hér er um að ræða framtíð Hins þekkta heims, ekki minna en það. Framtíð alls Hins þekkta heims. Og Gagnráður fól andlitið í örmum sér.

- Ó, Krúsa hugsaði sig um. Nei, hún skildi ekki. Hún skildi ekki hvernig ein sprenging gat haft áhrif á framtíð alls Hins þekkta heims.

- Skömmu síðar flykktust píslirnar að með leirkrúsir fullar af vatni. Þær reyndu að skvetta vatninu á eldinn en slíkt virtist ekkert hafa að segja. Krúsa fylgdist nokkra stund með vonlausu slökkvistarfinu og ákvað svo að hún gæti hjálpað til í stað þess að standa aðgerðarlaus.

- Allir tóku þátt. Hver ferðin var farin eftir aðra niður að lækjarsprænu sem féll eftir grunnu gili nokkurn spöl í burtu, krúsirnar fylltar af vatni og skvett á eldinn.

- Það var ekki fyrr en um sólarlag að eldurinn var kulnaður. Allt var brunnið sem brunnið gat. Sortnaðar, brotnar og beyglaðar leifar herþotunnar lágu á víð og dreif í sviðinni steinahrúgu. Enn var hiti í brunarústunum. Þrátt fyrir það hófu píslirnar og Gagnráður að róta í þeim. Þau fjarlægðu lausa hluti og neyttu allra krafta til að lyfta þungum steinunum og líta undir þá. Þau leituðu einhvers. Gagnráður var ekki mönnum sinnandi og hamaðist við leitina. Hann fjarlægði hvern steininn á fætur öðrum með svo miklum ákafa að allir nærstaddir urðu að gæta sín á grjótinu sem hann henti aftur fyrir sig. Krúsa vildi gjarnan hjálpa til en hún vissi ekki að hverju leitað var. Ekki þýddi þó að spyrja Gagnráð. Eina svar hans var að berja sér á brjóst:

- Ó, mig auman! barmaði hann sér. Af hverju gerðist þetta? Og það í minni tíð! Krúsa sá að ljósari skýringar fengi hún ekki að sinni og tók því til við að velta við steinum eins og allir hinir.

- Myrkrið skall á. Píslirnar söfnuðu viðargreinum og kveiktu eld til að lýsa upp við leitina. Enginn hlífði sér … en ekkert fannst. Að lokum gaf Gagnráður píslunum merki um að hætta og skömmu síðar höfðu allir safnast saman við bálið, sótugir, blautir og kaldir.

- Það hafði hvesst og vindinn snúið til norðurs. Köld norðangolan beit Krúsu í kinnarnar þar sem hún sat hnípin og horfði í eldinn. Það heyrðust undarleg hljóð úr dimmum skóginum, hljóð sem Krúsa hélt ekki að ættu að heyrast í þessum skógi. Þetta, sem átti að vera góður og öruggur skógur! En hann var það ekki lengur. Það var eitthvað hræðilegt að gerast og hún sá að píslirnar héldu það líka því að þær þrýstu sér óttaslegnar hver að annarri.

- Það skrjáfaði í runna fyrir aftan þau. Gagnráður tók viðbragð, lyfti handleggnum og spurði:

- Hver er það?

- Það er bara ég, einfaldur og fátækur skógarbúi, var svarað. Komumaður var þrekvaxinn og veðurbarinn, með dökkt, úfið hár og skegg, klæddur grófum, tötralegum fötum.

- Sæll vertu, Finnur skógarbúi, sagði Gagnráður. Má ekki bjóða þér sæti í hlýjunni? Hann andar köldu í nótt.

- Ég þakka kærlega, svaraði Finnur og fékk sér sæti.

- Mér þykir fyrir því að ég get ekkert boðið þér að borða, hélt Gagnráður áfram, því að við höfum haft í öðru að snúast en afla okkur fæðu. Gagnráður kinkaði kolli í átt til brunarústanna og stundi mæðulega.

- Já, sé ég það, svaraði Finnur, og mér líkar ekki það sem ég sé. Hvað gerðist?

- Hvað gerðist? sagði Gagnráður. Ef ég bara vissi það. Einhver ófreskja kom fljúgandi… ég veit ekki hvaðan… bara allt í einu. Hún flaug beint á píramídann og búmm… þá heyrðist þessi voðalegi hvellur og eldurinn blossaði upp. Krúsa ók sér. Hann þekkti greinilega ekki herþotur.

- Já, þetta er sannarlega dularfullt, sagði Finnur. Skyldu þetta vera nýir og ógnvekjandi galdrar úr undirheimum?

- Krúsa ræskti sig.

- Ég … sagði hún hikandi. Hún varð að útskýra fyrir þeim að hér væri ekki um galdra að ræða, heldur nýtísku stríðsvél. Gagnráður heyrði ekki í henni.

- Þú segir nokkuð, svaraði hann Finni. Hann fálmaði í skjóðu sína með ákafa. Svo var eins og honum dytti eitthvað nýtt í hug. Hann hugsaði sig aðeins um og dró að lokum kristalskúlu upp úr skjóðu sinni. Hann hóf kúluna á loft og allir viðstaddir horfðu á fölbláan bjarma sem lýsti frá henni.

- Merkilegt! tautaði Gagnráður. Merkilegt! Já, kannski verður þetta allt í lagi. Kannski er hann hérna nálægt eftir allt saman.

- Hvað verður í lagi? spurði Krúsa. Henni létti við að heyra að bráðum yrði allt í lagi en hún skildi samt ekki almennilega hvað það var sem farið hafði úrskeiðis.

- Við tölum um það á eftir, sagði Gagnráður, stakk kúlunni aftur ofan í skjóðuna og dró þess í stað upp úr henni þykka skruddu.

- Við skulum sjá! tautaði hann. Skyldi standa eitthvað um fyrirbærið í henni þessari? Hann fletti bókinni fram og til baka.

- Hvaða bók er þetta? spurði Finnur forvitinn og leit yfir öxl Gagnráðs.

- Gagnráður kipptist við og skellti bókinni aftur.

- Þessi bók afhjúpar ýmsa leyndardóma undirheima, sagði hann hvumpinn. Hún er ekki fyrir venjulegt fólk.

- Fyrirgefðu, svaraði Finnur. Ég gerði mér ekki grein fyrir…

- Ef þig langar til að vita hvað sprengdi píramídann í loft upp, greip Krúsa fram í fyrir Gagnráði, þá stendur ekkert um það í þessari bók.

- Ha? Gagnráður leit undrandi á Krúsu.

- Ég veit hvað gerðist, hélt Krúsa áfram hikandi… eða þannig! Reyndar skildi hún ekki það sem gerst hafði. Hvernig herþota úr bíómynd hafði komist inn í Hinn þekkta heim, það var óskiljanlegt.

- Og hvað? spurði Gagnráður.

- Sko … sagði Krúsa. Henni vafðist tunga um tönn. Þetta var svo flókið.

- Gagnráður ók sér í óþolinmæði.

- Segðu okkur hvað gerðist, sagði hann.

- Ég veit það reyndar ekki vel, sagði Krúsa. Sko … ég var að horfa á bíómynd í sjónvarpinu …

- Gagnráður vissi áreiðanlega ekki hvað hún var að tala um.

- Hvað er nú það? spurði hann.

- Það er lifandi mynd sem er inni í kassa. Maður getur séð eitthvað gerast. Ég var að horfa á herþotu varpa sprengjum á fólk.

- Herþotu? Hvað er það? spurði Gagnráður.

- Herþotur eru notaðar í styrjöldum, svaraði Krúsa. Þær skjóta á fólk svo að það deyr.

- Varst þú að horfa á fólk deyja? spurði Gagnráður. Krúsa kinkaði kolli.

- Já, og svo þegar þotan var búin að drepa allt fólkið flaug hún í burtu yfir skóginn og þá fór ég að hugsa um ævintýraskóginn … þennan skóg hér.

- Hugsaðir þú þessa … þessa … drápsvél inn í Hinn þekkta heim?

- Ha, þotuna? sagði Krúsa heimskulega. Nei, ég var ekkert að hugsa um þotuna. Ég var bara að horfa á bíómynd og þá fór ég að hugsa um ævintýraskóginn. Ég er á móti stríði.

- Ertu á móti stríði og varst samt að skemmta þér við að horfa á það? spurði Gagnráður skilningssljór.

- Þetta gat Krúsa ekki útskýrt. Hún skildi hvort sem var ekki neitt. Hún gat ómögulega skýrt af hverju hún var að horfa á bíómynd um stríð.

- Gagnráður skildi áreiðanlega heldur ekki neitt því að hann sat langa stund og klóraði sér í kollinum.

- Ja, margt getur nú gerst, muldraði hann í barm sér. Einkennilegt er að stelpan skuli hafa komist í okkar heim en stríðsvélin! … Undarlegt! Alveg stórundarlegt!

- Það var hræðilega kalt. Hópurinn þjappaði sér saman nálægt eldinum. Krúsa hjúfraði sig að Finni skógarmanni. Hann brosti hlýlega til hennar, tók utan um hana og þrýsti henni að sér. Hann var svo öruggur og góður og Krúsa var svo þreytt… og svo hræðilega, hræðilega rugluð. Gagnráður hélt áfram að tauta og reri fram og aftur. Krúsa hlustaði á hann í fyrstu en smám saman þyngdust augnalokin og muldrið í Gagnráði heyrðist eins og úr fjarska. Krúsa var rétt í þann mund að falla í svefn þegar Gagnráður tók til máls:

- Uggvænlegir atburðir hafa orðið í Hinum þekkta heimi, sagði hann hárri raustu.

- Þau hrukku við og Krúsa glaðvaknaði. Nú var hann búinn að hugsa og ætlaði að segja eitthvað merkilegt.

- Frá því í árdaga, sagði Gagnráður, hefur píramídinn verið í miðju Hins þekkta heims. Píramídann byggðu píslirnar, forfeður þeirra písla sem hér sitja, í fornöld. Um þessa tíma hefur ekkert verið ritað. Við vitum ekkert annað en það sem þjóðsögurnar segja okkur. Í fornöld ríkti ófriður og skálmöld í Hinum þekkta heimi…

- Gagnráður þagnaði til að ljá orðum sínum þunga og hélt svo áfram:

- Mennirnir særðu og drápu hverjir aðra. Og ekki nóg með það. Þeir særðu og eyðilögðu sjálfa náttúruna. Ekkert var þeim heilagt. Jörðin sem við göngum á, bergið og moldin, gróðurinn og himinninn; allt þjáðist. Því gaf jörðin píslunum til varðveislu sína eigin sál, sinn fegursta kristal, kristal hins fullkomna samræmis. Jörðin gaf píslunum til varðveislu Demantinn eina. Píslirnar byggðu Demantinum eina musteri í miðju jarðarinnar. Loks komst á friður í Hinum þekkta heimi. Síðan hefur demanturinn verið í miðju Hins þekkta heims og tryggt jafnvægi, frið og velsæld í heiminum …

- Nú þagnaði Gagnráður og leit alvarlega á viðstadda:

- En í dag gerðust uggvænlegir atburðir. Inn í Hinn þekkta heim kom tæki úr öðrum heimi… drápstæki. Þetta drápstæki skall á musteri Demantsins eina. Og í þeim vítislogum sem þá blossuðu upp hvarf demanturinn. Gagnráður leit í augu viðstaddra, hvers af öðrum.

- Félagar og vinir, sagði hann alvarlega. Ég hef ástæðu til að ætla að Demanturinn eini sé ekki mjög fjarri. Svarið mér af heiðarleika og einurð. Segið nú satt og rétt frá: Hvar er demanturinn eini? Hvar er kristallur hins fullkomna samræmis?

- Píslirnar, Finnur skógarbúi og Krúsa litu hvert á annað með spurn í svip en enginn gaf sig fram. Enginn vissi um Demantinn eina.

- Kæru vinir. Gagnráður hallaði sér ábúðarmikill fram. Hinar fornu sögur vara okkur við. Þær vara okkur við því sem gerist ef Demanturinn eini týnist frá miðju heims. Demanturinn býr yfir miklum krafti. Meðan hann er öruggur í musteri sínu eru kraftar hans góðir og stuðla að velsæld í Hinum þekkta heimi. En hverfi Demanturinn eini úr musteri sínu snúast kraftar hans í andhverfu sína, hið góða verður að illu, hamingjan að óhamingju …

- Krúsa gat ekki einbeitt sér. Þessi dularfullu orð runnu saman og eftir sat vond tilfinning, vanlíðan og öryggisleysi. Hún vildi sleppa í burtu. Hún þráði birtu, yl og umfram allt öryggi.

- Hinar fornu sögur gefa okkur þó von, hélt Gagnráður áfram. Von um að hrein, sönn og framandi sál megi verða okkur að liði. Gagnráður renndi augunum yfir hópinn. Að lokum staðnæmdust augu hans á Krúsu. Það tók Krúsu nokkra stund að átta sig. Hvað átti hann við?

- Krúsa mín! ávarpaði Gagnráður hana. Þú hefur mikilvægu hlutverki að gegna.

- Ég skil ekki, sagði hún.

- Jú, hélt Gagnráður áfram. Hinar fornu sögur segja að bjargvættur okkar sé framandi og ósnertanleg illum öflum Hins þekkta heims. Þetta þýðir aðeins eitt.

Þýðir hvað? Hjartað var farið að slá hraðar í brjósti Krúsu. Um hvað var hann að tala?

- Þetta þýðir að þú verður að finna Demantinn eina! Það fór kliður um píslahópinn. Það var líkt því sem píslunum létti við að fá að vita að nú mundi Krúsa bjarga öllu. Krúsu sjálfri leist ekki meira en svo á hugmyndina. Allt var í óreiðu í kollinum á henni.

- Ég skil ekki! endurtók hún.

- Jú, spádómurinn bendir á þig, útskýrði Gagnráður. Spádómurinn bendir á hreina, sanna og framandi sál, ósnertanlega illum öflum Hins þekkta heims.

- Ég skil ekki! sagði Krúsa enn einu sinni þrjóskulega. Þú notar svo flókin orð. Þú ert ekkert að tala um mig, þú ert bara að segja fín orð!

- Trúðu mér, sagði Gagnráður. Spádómurinn á við um þig. Þú ein getur fundið demantinn og flutt hann til baka í miðju heims. Allir horfðu á Krúsu. Allir biðu eftir því að hún segði já … og einmitt þess vegna fann Krúsa sig knúna til að segja nei.

- Ég trúi því ekki að spádómurinn eigi við mig, sagði hún og sneri upp á sig. Þetta er asnalegur spádómur og þar að auki skil ég ekkert í honum. Þú getur ekki sagt mér að trúa því sem ég skil ekki. Um leið og Krúsa sagði þetta, fann hún að hún hafði rétt fyrir sér. Gagnráður var of tilætlunarsamur. Hann gat ekki ætlast til þess af henni að hún hlypi gagnrýnislaust eftir því sem honum dytti í hug.

- Elsku barn, sagði Gagnráður og gaf sig ekki. Þú verður að trúa mér. Hugsaðu um hversu mikla þýðingu þetta hefur fyrir Hinn þekkta heim.

- Ég ber ekki ábyrgð á Hinum þekkta heimi! sagði Krúsa.

- Ekki ábyrgð! Láttu mig ekki heyra þetta unga stúlka. Við berum öll ábyrgð á velferð Hins þekkta heims.

- Ég … ég … Nú fauk í Krúsu. Hún rauk á fætur. Hann hafði engan rétt á að stjórna henni á þennan hátt. Hann gerði hana óörugga. Hún vildi hafa allt öruggt og gott og svo skildi hún heldur ekki neitt… Þú!… Ég skal… Krúsa kreppti hnefana og stappaði niður fótunum. Ég er farin. Og nú skundaði hún burt. Hún léti engan stjórna sér… ekki heldur Gagnráð. Hún réð sér sjálf. Svo var hún líka syfjuð. Hún vildi ekki tala um framtíð alls Hins þekkta heims og spádóma úr fornum sögum. Hún vildi fara að sofa.

- Í stað þess að fara að sofa tróð Krúsa sér á milli trjánna, burtu frá yl og birtu yfir í myrkur og kulda. Burtu frá hlýju fangi Finns og yfir í óvissuna. Þá var tekið í öxl hennar.

- Hættu þessari vitleysu, sagði Gagnráður.

- Láttu mig vera! Hún reyndi að rífa sig frá honum.

Ég skal láta þig vera, stúlka mín. En ég vil ekki leyfa þér að rjúka burtu og týnast í skóginum. Rödd hans var hlý og góð. Samt vildi Krúsa ekki hlusta … ekki á neitt. Því að hún var reið. Hún nam staðar og dró andann djúpt.

- Ég vissi ekki að þú værir svona skapmikil!

- Ég er ekkert skapmikil. Krúsa stappaði niður fótunum.

Nei, allt í lagi. Komdu samt með mér. Við skulum ekki tala meira um þetta í kvöld. Á morgun verður bjart og við orðin róleg. Þá getum við talað betur saman.

- Krúsa hugsaði sig um. Gagnráður hafði rétt fyrir sér. Ekki gat hún rokið burtu núna. Hún ætlaði samt að halda áfram að vera reið. Hún gat vel verið reið í marga daga. Á morgun yrði hún reið áfram. Hún ætlaði ekki að gera Gagnráði það til geðs að tala við hann þá. Hún hnussaði, þrammaði aftur að eldinum, henti sér niður í grasið og sofnaði á skammri stundu.