Dimmir eru gangar Ljósuborgar

- Um hvaða demant ertu að tala? spurði hertoginn og hló. Komstu hingað gagngert til að ræna gersemum hertogans af Ljósuborg?

- Nei, þessi demantur er alveg sérstakur, svaraði Krúsa og herpti um leið alla vöðva í kvíðaspennu. Hún sársá eftir að hafa básúnað um allt í hvaða erindagjörðum hún var. Alltaf þurfti hún að segja meira en hún ætlaði. Hún gaf Finni auga. En hann var svipbrigðalaus og virti hana ekki einu sinni viðlits.

- Hvað er svona sérstakt við þennan demant, elsku dúllan mín? spurði hertogaynjan og strauk Krúsu um hárið. Ég elska demanta … eins og þú sérð, og hertogaynjan sveiflaði pilsunum þannig að það glampaði á gimsteinana. Það er svo unaðslegt að skrýðast sem mestu skrauti.

- Þessi demantur… Krúsa hikaði. Það var dálítið erfitt að útskýra þetta. Hann þarf að vera á sínum stað, í píramídanum í miðju Hins þekkta heims því að annars fyllast hjörtu mannanna af ágirnd og valdaþorsta.

- Ágirnd? Hvað er nú það? Hertoginn ungi glotti og lét glamra í gullkeðjunni sem hann hafði um hálsinn.

- Krúsa virti hertogann ekki viðlits. Henni fannst með ólíkindum að þessi hégómlegi, heimskulegi og hrokafulli unglingur hefði þau völd að geta ráðið örlögum fjölda fólks í Hinum þekkta heimi og hvort stríð eða friður ríkti í heiminum.

- Hver sagði þér þessa sögu, stúlka litla? spurði hertogaynjan. Mér þykir hún reyndar hálfótrúleg.

- Nú, Gagnráður! svaraði Krúsa og leit ákveðin á viðstadda. Gagnráður segir það.

- Hertoginn skellihló.

- Gagnráður, sá gamaldags bjálfi.

- Krúsa rauk upp.

- Hann er ekkert gamaldags, sagði hún hvefsin. Það getur þú bara verið sjálfur. Oft hafði hún verið móðguð út í Gagnráð, oft hafði hún rifist í honum, en hún leið engum að gera grín að honum.

- Svona, svona, ekki vera æst, sagði hertoginn. Þú mátt trúa því sem þér sýnist af því sem fíflið hann Gagnráður lýgur að þér. En hér í Ljósuborg eru runnir upp nýir tímar. Við, nútímamenn, höfum lært hver munurinn er á raunveruleikanum og hjátrú og hindurvitnum. Svo að … allt í lagi. Hann yppti öxlum. Þú mátt leita að því sem þér sýnist. Ekki ætla ég að standa í vegi fyrir því.

- Krúsa leit af einum á annan. Skyldi einhver í þessum hópi vita um Demantinn eina? Finnur var svipbrigðalaus, hertogaynjan fitlaði óstyrk við demantana á fingrum sínum en hertoginn hallaði sér aftur á bak í sætinu, glaðhlakkalegur á svip og fékk sér gúlsopa af miði. Skyldu þau vita eitthvað? Hlustaðu á hjarta þitt! hafði Gagnráður sagt. Krúsa leit enn á Finn og nú mætti hún augum hans. Hann stóð upp.

- Já, alveg rétt, sagði hertogaynjan. Litli drengurinn þarf að komast í rúmið. Raunar var Almar þegar sofnaður, með höfuð sitt á öxl Krúsu. Þú finnur þeim svefnstað, er það ekki Finnur?

- Jú, svaraði Finnur þurrlega. Þau geta sofið í vistarverum þjóna.

- Finnur greip Almar í fangið og hélt af stað út úr salnum og Krúsa elti hann. Þau komu fram á langan og dimman gang. Finnur gekk hratt og Krúsa mátti hafa sig alla við til að halda í við hann. Skyndilega var hurð hrundið upp til hliðar við þau og mannveru fleygt fram á gang.

- Og láttu mig ekki sjá meira til þín í kvöld! heyrðist innan úr herberginu.

- Ég var svo svangur, sagði mannræfillinn vesaldarlega og Krúsa þekkti strax Kroppinbak á röddinni.

- Þú varst búinn að fá að éta, sagði maðurinn sem nú kom í ljós í dyrunum, feitur og ábúðarmikill með svuntu framan á ístrunni.

- En það voru bara roð og bein, vældi Kroppinbakur og velti sér á gólfinu eins og til að finna hvort hann væri óbrotinn.

- Það var fullgott handa þér, þusaði matsveinninn. Nú kom hann auga á þau. Ó sæll vertu, virðulegi ráðgjafi, sagði hann og hneigði sig djúpt fyrir Finni. Ég bið afsökunar á þessu ónæði.

- Finnur virti hann ekki viðlits en skundaði fram hjá. Um leið notaði hann tækifærið og sparkaði í Kroppinbak sem enn lá á gólfinu. Krúsa kraup niður við hlið Kroppinbaks.

- Aumingja Kroppinbakur, sagði hún lágt. Ég vildi að ég gæti gefið þér eitthvað að borða en ég á ekkert. Fékkst þú ekki neitt í veislunni?

- Kroppinbakur stundi og settist upp.

- Veislan var ekki fyrir mig, sagði hann, ekki fyrir Kroppinbak. Kúgararnir kunna ekki að njóta gæðanna nema með því að vita af því að aðrir fái ekki neitt. Nei, Kroppinbakur er ekki brúklegur til annars en að þjóna og þræla.

- Komdu, stelpa! hrópaði Finnur nú fruntalega. Hættu þessu slóri.

- Ég er að koma, hrópaði Krúsa á móti. Við sjáumst á eftir, er það ekki, sagði hún við Kroppinbak. Sefurðu ekki í vistarverum þjóna?

- Komdu, hrópaði Finnur aftur öskuillur. Gættu þín á því að fá ekki lús af krypplingnum.

- Krúsa stökk á fætur og elti Finn. Leiðin lá upp í móti eftir löngum og krókóttum göngum. Upp brattan stiga og inn í herbergi, fram annan gang og upp annan stiga. Hún mundi aldrei rata þessa leið aftur. Göngin voru sums staðar illa upplýst með kyndlum á veggjunum og annars staðar voru þau óupplýst og koldimm. Henni varð um og ó. Finnur þrammaði áfram, þögull og reiðilegur. Af öllum hugsanlegum fylgdarmönnum var Finnur sá sem hún kaus síst.

- Það heyrðist lágt þrusk fyrir aftan þau. Finnur nam staðar og hrópaði fram ganginn:

- Er þarna einhver? Enginn svaraði.

- Það rumdi í Finni og hann hélt áfram. Gangurinn endaði í lokuðum dyrum. Finnur slengdi Almari upp á öxl og dró mikla lyklakippu upp úr vasa sínum.

- Erum við ekki að fara í vistarverur þjóna? spurði Krúsa.

- Auðvitað, svaraði Finnur þurrlega.

- Eru þær örugglega hér? Hún tortryggði Finn.

- Að sjálfsögðu! Og þegiðu nú. Finnur stakk lyklinum í skrána. Um leið brá fyrir ljósbjarma við hinn enda gangsins. Finnur hrökk við, kippti lyklinum aftur úr skránni og stakk í vasann og hagræddi Almari aftur í fanginu. Það skrjáfaði í pilsum og skömmu síðar kom hertogaynjan í ljós.

- Eruð þið hér? sagði hún hissa. Ég heyrði þessi óskapa læti fyrir utan dyrnar hjá mér og fór að kanna málið. Af hverju eruð þið hérna? spurði hún Finn. Ég hélt að börnin ættu að sofa í vistarverum þjóna í kjallaranum.

- Við þurftum aðeins að koma við, tuldraði Finnur.

- Jæja, svaraði hertogaynjan. En úr því að svo er, getið þið þá hjálpað mér að leysa úr einu… þú getur það auðvitað ekki, hún beindi orðum sínum til Finns. Nei, elskan hún Krúsa á að hjálpa mér.

- Það rumdi í Finni og nú sneru þau við og eltu hertogaynjuna fram ganginn, beygðu og þar var opin hurð að dyngju hennar.

- Þar inni var hlýtt og notalegt. Eldur logaði í arni og veggirnir voru klæddir skrautlegum, ofnum dúkum.

- Við skulum sjá! Hertogaynjan snerist með miklu fumi um sjálfa sig. Svo opnaði hún stóran klæðaskáp og dró fram tvo kjóla. Annar var doppóttur, gulur og rauður, hinn æpandi fjólublár. Báðir voru þeir þaktir örlitlum, glitrandi steinum, pífum og blúndum. Ég er í agalegum vandræðum, sagði hertogaynjan. Ég get ómögulega ákveðið hverju ég vil klæðast á morgun. Þegar ég horfi á doppótta kjólinn líst mér svo undur vel á hann en þegar ég horfi á þann fjólubláa langar mig svo mikið til að vera í honum. Ég er alveg ráðþrota um hvað ég á að gera í málinu. Ég er viss um að þú ert mikil smekkkona. Getur þú hjálpað mér?

- Krúsa hugsaði sig um. Mikið voru þessir kjólar skræpóttir!

- Áttu engan … engan látlausari? spurði hún hikandi. Nú mundi hún móðga hertogaynjuna.

- Látlausari! Hertogaynjan hugsaði sig um. Finnst þér kjólarnir of íburðarmiklir?

- Ja … svona hversdags, svaraði Krúsa og reyndi að vera kurteis.

- Hm … muldraði hertogaynjan. Svo sagði hún:

- Já, ég vissi að þú hefðir vit á þessu. Úr því að ég get ekki valið milli kjólanna þarf ég auðvitað að velja þann þriðja. Við skulum sjá… Hún gróf innst inn í fatahrúguna og dró fram einfaldan, ljósbleikan kjól. Ég verð bara í þessum. Ég var alveg búin að gleyma því að ég ætti hann. Já, og nú man ég …, tautaði hún og hélt áfram að róta í skápnum. Finnur var farinn að verða óþreyjufullur en Almar steinsvaf enn í fangi hans. Já, hérna er það, sagði hertogaynjan sigri hrósandi og kom fram með mikla sæng í fanginu. Þetta er handa ykkur.

- Finnur opnaði munninn eins og til að segja eitthvað.

- Nei, ekkert að þakka, sagði hertogaynjan. Þetta er sjálfsögð hugulsemi hjá mér. Ég ætla líka að fylgja ykkur niður. Mig munar ekkert um það.

- Nú lá leiðin niður á við, í þveröfuga átt við þá leið sem Finnur hafði teymt þau eftir skömmu áður. Ekki leið á löngu þar til þau voru lögst fyrir í mjúkri hvílu í horni dimms og ílangs herbergis í kjallara Ljósuborgar. Allt umkring lá fólk, sem annaðhvort ræddi saman í lágum hljóðum eða lá í fastasvefni. Hertogaynjan breiddi sængina yfir þau og kyssti þau góða nótt. Almar, sem sofið hafði meðan á öllu þessu stóð, rumskaði ekki, en Krúsa bar hönd laust upp að kinninni. Mikið var gott að vera kysst góða nótt. Hún horfði á eftir hertogaynjunni og Finni sem hurfu út úr dyrunum. Svo lokaði hún augunum og var fyrr en varði sofnuð, þreytt eftir erfiðan dag.

- Hún vaknaði um miðja nótt við drungalegt gól. Fjarlægt, hræðilegt, ójarðneskt væl barst utan úr nóttinni inn í dimman svefnskálann. Einhver bylti sér rétt hjá henni. Hún lá og beið. Og nú heyrðist það aftur.

- Hún er á ferðinni í nótt, heyrði Krúsa hvíslað rétt hjá sér. Hún æðir um himingeiminn í leit að fórnarlambi. Enn heyrðist vælið og nú heldur nær en áður. Eftir það heyrðist ekki meir. Allt var þögult fyrir utan svefnhljóðin og umlið í sofandi fólkinu. En Krúsa heyrði enn inni í sér hræðilegt, hræðilegt væl blóðþyrstrar ófreskjunnar.

- Finnur sat við gluggann og beindi sjónum sínum út í nóttina. Hann horfði nokkra stund á myrka, vængjaða ófreskjuna sem nálgaðist kastalann vælandi. Svartur skuggi illvættarinnar féll á hvíta jörðina. Finnur bar höndina hugsandi að hálsinum og dró fram leðurskjóðu sem fest var í trausta keðju um hálsinn. Hann opnaði skjóðuna og hellti innihaldinu varlega í lófann. Demanturinn eini, kristallur hins fullkomna samræmis, glitraði í lófa Finns.

- Demanturinn lýsti rökkrið upp með mildri og geislandi birtu og varp draugalegum bjarma á dökkt og veðurbarið andlit handhafa síns. Finnur naut stundarinnar fullkomlega. Hann var heltekinn af Demantinum eina. Hann horfði áfergjulega á hann og bar hann upp að vörunum. Hann þrýsti og þuklaði steininn ástríðuþrungið og yfir andlit hans færðist kuldalegt glott. Að þessu loknu stakk hann Demantinum eina aftur ofan í skjóðuna, batt vandlega fyrir og færði sig frá glugganum til að hleypa skepnunni inn.