Aðfari - Einu sinni var…

Nornin hallaði sér makindalega aftur á bak í sætinu. Svo teygði hún sig í spegil og bursta, greiddi kolsvart hár sitt af vandvirkni og horfði fast á hvítt nornarandlitið í speglinum, svart hár sem náði niður að mitti, hvasst nef, svört augu og fjólubláar varir.

- Drottning, tautaði nornin við sjálfa sig og strauk eftir síðum og svörtum kjólnum. Ég er drottning í ríki myrkurs og svartagaldurs og ríki mitt á eftir að stækka og stækka, þar til það nær út fyrir endimörk Hins þekkta heims. Nú hafði hún næstum lokið ætlunarverki sínu.

Hún var stödd í turnherbergi hallarinnar, konungshallar hins nýja ríkis, sem hin myrku öfl höfðu lagt undir sig. Þar var hátt til lofts og vítt til veggja og gólf lagt og veggir hlaðnir úr köldum steini. En það var hlýtt inni því að í einu horninu logaði eldur glatt á arni. Á víð og dreif í herberginu lágu galdrabækur og krukkur fullar af skorkvikindum og öðrum ófrýnilegum smádýrum sem nauðsynleg voru til kuklsins. Á einum veggnum hékk bogi og örvamælir, skreyttur dýrindis steinum sem skáru sig úr kaldranalegu og illa hirtu herberginu. Fyrir framan arininn svaf stór, svartur úlfur og við hlið hans sat risi og velti fjöreggi milli fingra sér.

- Stubbur, sagði nornin skyndilega. Risinn hrökk við.

- Stubbur, sagði nornin skyndilega. Risinn hrökk við.

- Ha, hann leit seinlega upp. Nornin þagnaði, svo að risinn missti fljótlega áhugann á henni og hélt áfram að velta fjöregginu. Hann hafði áður verið vanur að velta því milli beggja handa, en nú æfði hann sig í að velta því bara milli tveggja fingra annarrar handar. Hann var orðinn nokkuð laginn við það. Nornin hafði horfst í augu við sjálfa sig í speglinum stutta stund þegar hún ákvað að nú yrði að hefjast handa.

- Stubbur, endurtók hún hvasst.

Risinn leit aftur upp og horfði sljóum augum á nornina.

- Snáfaðu niður og náðu í hann, hélt nornin áfram.

- Ná í hann?

- Já, og gættu þess að hann geri ekki neinn óskunda af sér. Um háls hans er álagafjötur svo að ekki á að vera hætta á því… nema þú asnist til að leysa fjöturinn, bætti hún við ógnandi.

- Ha, nei nei, ég skal fara varlega. Risinn stóð á fætur og tók við fornfálegri lyklakippu sem nornin dró úr barmi sínum. Að því loknu hvarf hann út úr herberginu og dyrnar lokuðust á eftir honum.

Þegar risinn var farinn stóð nornin upp, gekk út að glugganum, opnaði hann og horfði út. Birtan blindaði hana í svip, svo að hún reyndi að skýla augunum með hendi sinni. Langt fyrir neðan blasti dalurinn við, grösugur og iðandi af lífi. Sólin glitraði á vatninu og vermdi torfþök húsanna sem stóðu á dreif um dalinn langt fyrir neðan. En nornin hafði engan áhuga á fegurð náttúrunnar. Nú lyfti hún höndunum og teygði granna fingur sína út um gluggann. Örsmáar, svartar agnir streymdu undan löngum og oddhvössum nöglunum og svifu léttilega niður í dalinn. Sumar þeirra fóru þó lengra, yfir fjöllin og dreifðust langt, langt út í hið óendanlega. Að því loknu lét hún gluggahlerann aftur, því að hún var myrkravera og kaus rökkrið fremur en dagsbirtuna.

Risinn gekk varlega niður hálfhruninn hringstiga sem endaði í stórum sal. Þar var hátt til lofts og vítt til veggja svo að kjánalega langur og klaufalegur skrokkur risans rúmaðist þar vel. En hann þurfti að beygja sig töluvert til að komast milli herbergja, þó að dyrnar væru að jafnaði með háum vængjahurðum, eins og vera ber í glæsilegum salarkynnum. Risinn var raunar í miklu ósamræmi við konunglegar vistarverurnar, fögur húsgögnin og marmaragólfið, því að hann var hokinn og borulegur, hárið sítt og illa greitt, á kinnbeinum hans og höku var rytjulegt skegg og föt hans voru óhrein og stagbætt. Hann var kvefaður og snýtti sér við og við í ermi sína svo hátt að drundi við.

Hann gekk sal úr sal þar til hann kom að öðrum hringstiga. Þar staðnæmdist hann frammi fyrir lágri hurð sem var á lítið áberandi stað undir stiganum, fálmaði ofan í vasa sinn og dró upp lyklakippuna. Hann valdi lykil af mikilli vandvirkni og reyndi að troða honum inn í skrána. En lykillinn gekk ekki að. Bölvandi bar hann kippuna upp að kyndli sem fastur var í skoru á veggnum og skoðaði lyklana betur. Svo valdi hann annan lykil og reyndi aftur. Í þetta sinn laukst hurðin upp með lágu marri. Fyrir innan dyrnar var kolsvart myrkur og kulda lagði á móti honum. Það fór hrollur um hann um leið og hann teygði sig í kyndilinn. Bölvuð nornin. Alltaf þurfti hann að fara niður. Hann beygði sig í bröttum og þröngum tröppunum til að reka sig ekki upp undir og átti fullt í fangi með að verjast falli á hálu gólfinu. Eftir að hafa gengið nokkra stund eftir þröngum og saggafullum kjallaragöngum opnaði hann lágar dyr og lýsti á mann sem hnipraði sig saman á hálmfleti.

- Þú átt að koma, rumdi risinn svo að bergmálaði í göngunum. Maðurinn reyndi að standa á fætur, en tókst það ekki fyrr en risinn togaði hann upp. Það leið á löngu þar til risinn gat læst dýflissunni á eftir sér því að hann þurfti að styðja stirðan og kaldan fangann eftir kjallaragólfinu.

Maðurinn rétti úr sér og slétti hvítan og óhreinan kuflinn. Hann hafði dökkt hár og skegg og brosviprur voru kringum augun, þó að hann virtist lítið hafa til að gleðjast yfir. Hann reigði höfuð sitt og virti fyrir sér risann sem gnæfði hátt yfir hann.

- Voðalegt er að sjá þig, sagði hann svo.

- Ha! svaraði risinn.

- Og ekki stígurðu í vitið.

- Ha! endurtók risinn.

- Þetta ætti þó að bjargast að lokum, hélt maðurinn áfram. Haltu þínu striki, félagi, og hann klappaði kumpánlega á hönd risans. Fylgdu mér nú til nornarinnar.

Fanginn og nornin mældu hvort annað með augunum góða stund. Að lokum tók nornin til máls:

- Hvar er máttur þinn nú, góði og voldugi galdramaður? … Gagnráður … sá sem ræður sigri! Hún hló hæðnislega.

- Þú þarft ekki að hafa áhyggjur af mætti mínum, svaraði Gagnráður. Máttur minn felst ekki í frumstæðum svartagaldri og kukli. Hann sagði þetta ögrandi og strauk um leið fingurgómum sínum eftir silfurlitum, grönnum álagafjötrinum á hálsi sínum. Nornin hvæsti og reis snúðugt á fætur.

- Dvölin í dýflissunni hefur ekki lægt hroka þinn. Hún gekk ógnandi að honum og gnæfði há og svört yfir fölum og þreyttum bandingja sínum. Þau horfðust í augu, hvöss augu nornarinnar horfðu í kyrrlát augu Gagnráðs, en að lokum hrökk hún undan og gekk snúðugt að glugganum. Komdu hingað, sagði hún skipandi um leið og hún opnaði gluggann. Komdu og sjáðu veldi mitt.

Gagnráður fylgdist með þegar nornin dreifði svörtum kornum undan nöglum sér niður í blómlegan dalinn. Kornin þyrluðust milli trjánna og inn um gluggana á húsunum.

- Veistu hvað þetta er? hvæsti nornin og leit illilega á hann.

- Ég held að ég fari nærri um það.

- Þetta er doði, uppgjöf og áhugaleysi. Það tryggir völd mín yfir mönnunum. Og völd mín hér í dalnum eru bara byrjunin, hélt hún áfram með áherslu. Álögin berast óendanlega langt. Mennirnir verða áhugalausir, þeir verða lausir við allt sem heitir forvitni, sjálfstæði og sköpunarhæfileiki. Þeir hugsa aðeins um sig og sína eigin heimsku. Og veistu hvað … rödd nornarinnar var skræk af sigurgleði … þetta tryggir ekki einungis völd mín að eilífu, þú heimski maður, mennirnir vilja þetta því að þeir eru nógu miklir heimskingjar til að vilja láta mig hugsa fyrir sig.

Gagnráður brosti hæðnislega og svaraði ekki.

- Skilurðu ekki, maður, urraði nornin, þú ert sigraður!

En hann brosti enn breiðar og nornin fálmaði í bræði sinni til hans. En það tókst ekki, heldur hrökk hún til baka og öskraði af bræði.

- Hvað er þetta? sagði Gagnráður og glotti. Ræður ekki öflugur svartagaldurinn við mann sem bundinn er álagafjötrum?

- Ég skal sýna þér … Nornin titraði af bræði, teygði sig í stóra skruddu og fletti henni með óðagoti.

- Hvað ætlarðu að gera við mig, norn? hélt hann áfram. Geturðu ekki bara drepið mig, til dæmis með boganum þeim arna? og hann benti á bogann sem hékk uppi á vegg. Nornin skotraði augunum illilega í átt til bogans og hélt áfram að fletta. Að lokum fann hún það sem hún leitaði að. Hún safnaði saman í flýti ýmsum skorkvikindum, jurtum og smádýrum sem dreifð voru um herbergið og bætti í göróttan vökva sem kraumaði í potti á hlóðunum. Gagnráður horfði rólega á.

- Nei, auðvitað geturðu ekki drepið mig með boganum, sagði hann svo. Boganum er ætlað að tortíma öðrum en mér. Það er hugulsamt af þér að geyma hann hér. Hann er þá tilbúinn til þess verks sem honum er ætlað. Auk þess þýðir ekkert fyrir þig að reyna að eyðileggja hann því að það er ekki hægt. Ekkert getur komið í veg fyrir að boginn þjóni hlutverki sínu … því hlutverki að binda endi á veldið þitt endalausa. Um leið og galdramaðurinn sagði þetta, brosti hann breitt til nornarinnar sem fölnaði af bræði.

Hún hafði nú lokið við að setja í pottinn. Síðan hnippti hún í úlfinn.

- Vaknaðu, svefnpurka.

Úlfurinn rumdi værðarlega og hnipraði sig betur saman.

- Vaknaðu, hálfvitinn þinn, skrækti nornin og hristi úlfinn til.

Hann leit syfjulega upp.

- Hérna, nornin þreif bogann af veggnum. Snáfaðu með hann burt úr dalnum og komdu honum fyrir kattarnef.

- Koma honum fyrir kattarnef? Boganum? Gagnráður skellihló. Bogann er ekki hægt að eyðileggja!

Nornin skalf af bræði.

- Feldu bogann, sagði hún við úlfinn. Feldu bogann svo langt í burtu og svo djúpt í jörðu að enginn geti fundið hann.

Úlfurinn opnaði stóran skoltinn og beit utan um bogann og örvamælinn. Nornin opnaði dyrnar og úlfurinn hvarf á braut. Að því loknu sneri hún sér að pottinum, hrærði og tautaði máttugar galdraþulur og jós að lokum í mál. Það bullaði og kraumaði í málinu. Hún gekk ógnandi til Gagnráðs sem stóð enn við opinn gluggann.

- Drekktu, skipaði nornin.

Gagnráður glotti og teygaði drykkinn í botn og um leið dimmdi yfir öllu. Höllin lék á reiðiskjálfi. Tré brotnuðu, sprungur komu í húsin í dalnum og stór björg klofnuðu í tvennt í fjallinu. Lengst úti í skógi rifnaði jörðin og hyldýpi myndaðist niður í iður jarðar.

Skömmu síðar féll allt í ljúfa löð. Náttúran lifnaði við og sólin skein að nýju á grasið, blómin og vel hirta runnana í hallargarðinum. Svartur köttur skaust sem örskot eftir grasflötinni og hvarf á milli trjánna.