7. kafli - Friðsælt líf

Þau stefndu að litlum torfbæ. Kringum bæinn, eins og annars staðar í byggðinni, var tún, en handan túnsins tók skógurinn við allt í kringum vatnið og til hallarinnar langt í fjarska.

Þau áttu skammt eftir ófarið þegar þau sáu unglingspilt koma hlaupandi. Hann þaut upp túnið og nálgaðist þau hratt. Þegar hann kom til þeirra, stansaði hann snögglega og horfði á þau. Hann var ljóshærður og bláeygur, hár og vel vaxinn. Svitinn lak niður enni hans og hann andaði ótt og títt.

- Halló, sagði Gígja.

Pilturinn svaraði ekki, heldur horfði enn á þau. Mikið hafði hann undarlegt augnaráð. Það var rétt eins og hann horfði í gegnum þau, fremur en að horfa á þau.

- Halló, endurtók Gígja. Ég heiti Gígja. Þetta er systir … Gígja hafði ekki lokið setningunni þegar pilturinn rauk í burtu. Hann beygði handleggi sína þétt upp að síðunum og þaut niður að bænum. Þau horfðu undrandi á eftir honum þar sem hann hvarf inn í bæinn.

- Óttalegur asi var á honum, sagði Kisi.

- Það er vonandi að ekki séu allir svona hér í dalnum, svaraði Gígja.

- Það ætla ég að halda ekki, sagði Kisi. Síðast þegar ég vissi bjó hér ágætisfólk.

Gígja þreifaði á rökum fötum sínum. Kvefið hafði versnað og hún saug stöðugt upp í nefið. Hvernig ætli fólkinu á bænum myndi lítast á útganginn á henni?

Þegar þau áttu skammt eftir ófarið, opnaðist bærinn og í dyrunum stóð ung stúlka. Logagyllt hár hennar liðaðist langt niður á bak, varir hennar voru rjóðar og augun skínandi blá. Hún var klædd köflóttum, hálfsíðum kjól, alsettum pífum. Gígju varð litið niður eftir gauðrifnum, óhreinum fötum sínum og eins og ósjálfrátt bar hún höndina upp að hárflókanum á höfðinu, sem enn var klístraður af grænum lit.

- Virðulega ungfrú, sagði Kisi og hneigði sig djúpt. Við erum þreyttir ferðalangar og óskum auðmjúklega eftir gistingu.

Stúlkan leit furðu lostin á Kisa. Svo hló hún.

- Ósköp ert þú furðulegur, sagði hún. Hvar lærðir þú að tala?

- Ég hef verið þeirrar gæfu aðnjótandi að geta talað frá því að ég man eftir mér, ungfrú góð, svaraði Kisi. Má ég kynna okkur? Þetta er Krúsa, sagði hann og benti á Krúsu, sem nýverið lenti í miklum háska og svaðilförum, og þessi ungfrú heitir Gígja og hennar svaðilfarir voru ekki síður háskalegar og hetjudáðir hennar stórkostlegar. Sjálfur heiti ég bara Kisi og er yðar auðmjúki þjónn. Og Kisi hneigði sig enn einu sinni. Báðar ungfrúrnar, ef ég má vera svo djarfur að bæta því við, hafa ekki fengið að borða síðan í gær og eru sársvangar.

Gígja fann augu stúlkunnar hvíla á sér og leit niður. Mikið var hún falleg. Af hverju hafði hún litað hárið grænt? Það var eitt það heimskulegasta sem hún hafði nokkru sinni gert.

- Ég heiti Silfurdögg, sagði stúlkan. Má ekki bjóða ykkur að ganga í bæinn? Þið verðið að fá eitthvað í svanginn. Það vill svo vel til að við Máni, og nú benti hún á piltinn, vorum einmitt að fara að borða.

Það var hálfrokkið inni, en þegar augu þeirra höfðu vanist myrkrinu, sáu þau að bærinn var að mestu timburþiljaður. Hann var eitt herbergi. Í miðju þess var hlaðið eldstæði og reykháfur sem náði upp úr þakinu. Borð og stólar voru í einu horninu og rúmfleti í öðru. Fátt annað var í húsinu fyrir utan nauðsynlega hluti til hversdagsnotkunar.

Skömmu síðar sátu Gígja og Krúsa að snæðingi með Silfurdögg og Mána. Gígju leið betur þar sem Silfurdögg hafði lánað henni kjól, en hún saug stöðugt upp í nefið og hana sveið í sárin á hnjánum og öxlunum. Silfurdögg hafði hjálpað henni að þvo þau og furðaði sig mjög á þeim.

- Ég er hræddur um að ég sé ekki með öllu saklaus af þessu, sagði Kisi þá, og þykir mér það mjög leitt.

- Klórarðu? spurði Silfurdögg undrandi.

- Hvernig spyrðu? svaraði Kisi móðgaður. Að sjálfsögðu klóra ég ekki aðra en óvini mína! … en í þetta sinn stóð dálítið sérstaklega á.

Silfurdögg horfði á Kisa með spurn í svipnum, en Kisi beindi athygli hennar að því að maturinn hlyti að vera tilbúinn. Sjálf kærði Gígja sig ekki um að rifja upp svaðilförina upp fjallið. Henni vildi hún gleyma sem fyrst.

- Fyrirgefðu að ég hef orð á því, sagði Silfurdögg við Gígju við matarborðið. Mikið er undarlegur litur á hárinu á þér.

- Hún litaði það, útskýrði Krúsa. Mamma varð öskureið.

- Ég þarf að greiða það, sagði Gígja afsakandi. Liturinn fer líka áreiðanlega úr ef ég þvæ það almennilega.

- Já, það ættirðu að gera, sagði Silfurdögg með áherslu.

Gígja roðnaði. Silfurdögg hafði svo fallegt, ljóst hár.

- Má ég greiða þér? spurði Silfurdögg nú áköf. Ég hef svo gaman af slíku.

- Já takk, svaraði Gígja kurteislega. Það væri ágætt. Hún ákvað að beina talinu að öðru og spurði hvort Máni og Silfurdögg byggju ein.

- Já, svaraði Silfurdögg. Pabbi og mamma eru dáin þannig að það er nóg pláss. Þið megið alveg búa hér, bætti hún við. Okkur Mána finnst bara gaman að fá félagsskap … mér að minnsta kosti, og Silfurdögg gaf Mána auga þar sem hann borðaði þögull, án þess að gefa öðrum við borðið minnsta gaum. Hann er svo sérstakur, hélt hún áfram … eins og þið hljótið að hafa tekið eftir. Eiginlega er hann ekki hrifinn af fólki. Svo kann hann ekki að tala og mér finnst svo gaman að tala. Hún hló glaðlega. Það er reyndar fullt af fólki hér í dalnum til að tala við. Karlar og kerlingar, strákar og stelpur, bara alls konar fólk. Á morgun getið þið heilsað upp á nágrannana.

Nú var Silfurdögg óstöðvandi. Hún talaði og talaði og það leið ekki á löngu þar til Gígja vissi allt um nágrannana, einn var stærri en allir aðrir, annar feitari en aðrir, einn þoldi ekki krakka, annar safnaði hundum … Svona malaði hún látlaust. Augun í Silfurdögg geisluðu af gleði þegar hún sagði frá öllum strákunum sem langaði til að giftast henni. Tveir þeirra höfðu farið í keppni um það hvor gæti lyft þyngri steini … Bara til að sýna sig fyrir mér, sagði Silfurdögg og hló. Og ég sem er ekkert hrifin af sterkum strákum! En það hef ég ekki sagt þeim ennþá.

Henni varð litið á bogann og örvamælinn sem Gígja hafði lagt frá sér á borðsendann.

- Hvað er þetta?

Gígja fór undan í flæmingi.

- Ekkert sérstakt, svaraði hún.

- Mikið er þetta fallegt, sagði Silfurdögg í aðdáunarróm og tók örvamælinn varlega upp. Hvílíkir steinar! Það glampaði á marglita steinana í bjarma eldsins. Ef ég ætti svona fallega steina, sagði hún andvarpandi og horfði heilluð á örvamælinn. Ef ég gæti skreytt mig perlum og gimsteinum! Sem snöggvast virtist hún ekki taka eftir neinu í kringum sig og strauk steinana með grönnum fingrunum. Gígja tók mælinn varlega af Silfurdögg.

- Ég ætla að finna góðan stað fyrir hann, sagði hún.

- Já, hengjum hann upp á vegg, svo að allir geti séð … sagði Silfurdögg áköf.

- Nei, Gígja var ákveðin. Ég vil það ekki. Svo stóð hún upp og gaf Kisa auga, en hann hafði lagt sig við arininn, saddur og sæll. Henni létti þegar hún sá að hann virtist steinsofandi.

- Ég ætla að skreppa út, sagði hún lágt.

- Allt í lagi, svaraði Silfurdögg og horfði undrandi á eftir Gígju þar sem hún hvarf út í myrkrið með bogann í hendinni.

Hún fann stóran stein á hlaðinu. Hún tók hann föstu taki, en þegar hann haggaðist ekki fann hún spýtu, skorðaði hana undir steininum og tókst með miklum erfiðismunum að velta honum við. Síðan stækkaði hún holuna sem myndaðist og lagði bogann ofan í. Nú yrði eins og hún hefði aldrei fengið bogann … að enginn úlfur hefði nokkurn tíma reynt að ná henni!

Gígja var svo önnum kafin, að hún tók ekkert eftir því að Kisi var kominn út.

- En hvað sé ég! sagði Kisi. Hvað ætlarðu að gera við bogann þinn? Hún hrökk við eins og hún hefði verið staðin að einhverju óleyfilegu.

- Ég má alveg gera þetta, stundi hún loks upp.

- Grafa bogann þinn í jörðina?

- Já, ég á hann.

- Það á ekki að geyma bogann í jörðinni.

- Víst, svaraði hún. Ég ræð alveg hvað ég geri við bogann, bætti hún svo við.

- En þú verður að æfa þig.

- Ég vil ekki æfa mig, svaraði hún þrjósk.

- En væna væna. Kisi strauk sér við fótleggi hennar og hún tók hann upp. Elsku besta, hélt hann áfram og sleikti hana. Það er ekki rétt að grafa niður það sem maður á.

- Já, það er einmitt það, svaraði Gígja æst. Ég vil ekki eiga þennan boga. Ég gat barasta ekkert gert að því að hann skyldi koma svona upp úr jörðinni.

- Vertu nú góða stelpan, hélt Kisi áfram og sleikti hana aftur. Þú verður að æfa þig.

En Gígja sleppti Kisa á jörðina og flýtti sér að hylja bogann með mold. Hún varð ekki ánægð fyrr en hún hafði velt steininum yfir aftur.

- Hana nú, sagði hún og strauk moldina af höndunum. Ég vil ekki sjá þennan boga. Og ég vil aldeilis ekki læra á hann. Svo gekk hún snúðugt inn.

* * * * *

Morguninn eftir var Gígja með bullandi kvef. Hún lá í fleti sínu og kveinkaði sér og Silfurdögg lagði hönd sína á höfuð hennar.

- Ég held bara að þú sért með hita, sagði hún. Gígja svaraði ekki, en hnerraði aumlega.

- Blessunin, sagði Kisi. Þetta var svo mikið volk. En dugleg var hún, reglulega dugleg. Þú verður að gefa henni heita mjólk, sagði hann við Silfurdögg.

En Gígja vildi ekki sjá heita mjólk. Hún vildi bara sofa. Hún svaf allan daginn, rétt vaknaði til að borða og sofnaði svo aftur. En Krúsa og Kisi fóru út og voru úti með Silfurdögg og Mána allan daginn.

Það var ekki fyrr en þrem dögum síðar að Gígja treysti sér til að fara út. Hún snýtti sér samt mikið, en var laus við höfuðverkinn og hitann.

Áður en þær fóru af stað, þurfti Silfurdögg að hjálpa Mána í fötin. Hún lauk ekki við að klæða hann í peysuna, heldur lét hún hann ljúka því.

- Hann á að gera það sjálfur, útskýrði hún fyrir Gígju. Eitthvað virtist það þó fara fyrir brjóstið á Mána, því að allt í einu rak hann upp org, reif peysuna sundur með einu handtaki, rauk út og hljóp í burtu. Krúsa horfði andaktug á eftir honum og tók rifna peysuna upp af gólfinu, en Silfurdögg andvarpaði mæðulega.

- Hann lætur stundum svona, sagði hún afsakandi. Ég bara skil ekki af hverju hann gerir þetta. Eins og ég vandaði mig mikið við að prjóna hana. Hún gekk með peysuna að kistu, opnaði hana og þar hafnaði peysan hjá öðrum rifnum fötum og efnisbútum.

- Sá er óþekkur, sagði Krúsa. Það var ekki laust við að hún væri ánægð með að sjá einhvern enn óþekkari en hún var sjálf.

Þau voru rétt lögð af stað þegar Máni kom til Gígju, tók í hönd hennar og horfði á hana því undarlega fjarræna augnaráði sem einkenndi hann svo mjög. Gígja fór hjá sér. Hún vissi ekki alveg hvað hún ætti að segja eða gera við strák, sem var stærri og eldri en hún, en hafði ekki einu sinni vit á að tala eða klæða sig hjálparlaust.

- Hvað vill hann? spurði hún Silfurdögg feimnislega. Silfurdögg virti þau hugsandi fyrir sér.

- Hann er bara að kynnast þér, svaraði hún.

- Og hvað á ég að gera? spurði Gígja. Ég hef aldrei kynnst svona manneskju.

- Bara vera góð við hann, svaraði Silfurdögg og vatt sér af stað. Komdu, við skulum drífa okkur.

Gígja tók um báðar hendur Mána og horfði á hann nokkra stund. Svo lagði Máni vanga sinn að hennar og hún kyssti hann á kinnina. En þá fannst Mána komið nóg og hljóp í burtu.

Silfurdögg heilsaði fólki á báða bóga og kynnti Gígju. En Krúsu þurfti ekki að kynna, því að hún var búin að gera sig heimakomna og þekkti orðið alla í sveitinni.

Silfurdögg ætlaði að halda veislu heima hjá sér um kvöldið.

- Allir eru boðnir, sagði hún glaðlega. Og allir eiga að taka eitthvað með sér til að borða. Fólk þekktist boðið með ánægju og horfði áhugasamt á Gígju. Krúsa sá Mána bregða fyrir í fjarska en hann lét sig hverfa, og brátt sá Gígja systur sína elta hann á harðahlaupum á engjunum, ofarlega í byggðinni. Kisa sá hún hvergi.

Gígja og Silfurdögg gengu í hægðum sínum niður að vatninu.

- Sérðu strákana þarna niður frá, sagði Silfurdögg og benti. Þetta eru strákarnir sem ég sagði þér frá. Þessir sem fóru í kraftakeppnina, manstu!

Gígja virti strákana fyrir sér. Þeir voru báðir mjög myndarlegir. Hún roðnaði og leit annað. Hvernig skyldi hún annars líta út? Hún var enn ekki búin að ná öllum litnum úr hárinu og hún hafði snýtt sér svo mikið að henni var orðið illt í nefinu. Hún hlaut að vera rauðnefjuð. En hún var í fallegum kjól, enda átti Silfurdögg kjólinn.

- Komdu, ég skal kynna þig fyrir þeim, sagði Silfurdögg og togaði í Gígju.

Strákarnir voru önnum kafnir við að gera við bát, en réttu sig upp og þurrkuðu af sér svitann þegar þeir sáu stúlkurnar koma aðvífandi. Þeir höfðu ekki augun af Silfurdögg, sem spjallaði glaðlega við þá, og sögðust auðvitað koma um kvöldið.

- Finnst þér þeir ekki æðislegir? hvíslaði Silfurdögg flissandi í eyra Gígju, þegar þær gengu burt. Þeir eru báðir bálskotnir í mér, en ég get ómögulega gert upp við mig, hvorn þeirra mér líst betur á. Gígja kinkaði kolli og gaf strákunum auga í laumi. Þeir horfðu enn á eftir þeim … á eftir Silfurdögg.

Um kvöldið söfnuðust íbúar dalsins saman. Stúlkurnar kveiktu eld á hlaðinu og báru borðið út. Fólk setti mat á borðið og síðan borðuðu allir og drukku saman. Silfurdögg var hrókur alls fagnaðar og allir ungu mennirnir í dalnum snerust í kringum hana.

Silfurdögg hafði fléttað hár Gígju í tvær þykkar fléttur. Hún sagði að hárið væri fínt en Gígja var ekki viss. Það var verst að ekki var til neinn spegill. Án spegils gat Gígja ekki skoðað hvort hún liti vel út. En hún þurfti svo sem ekki að hafa áhyggjur af því, því að enginn horfði á hana. Athygli allra beindist að Silfurdögg.

Allt í einu heyrði hún kunnuglegt mal.

- Ertu kominn? sagði hún og tók Kisa í fangið.

- Mikið ósköp ertu fín, sagði Kisi og sleikti hana. Þú ert fallegasta stúlkan í hópnum.

- Finnst þér það? Gígja roðnaði. Það hafði aldrei neinn sagt að hún væri fallegasta stúlkan í hópnum. Hvar varstu?

- O-o, svaraði Kisi dræmt. Ég var að sinna einkaerindum.

- Einkaerindum?

- Já, mikilvægum einkaerindum, sagði Kisi drjúgur og sleikti hana aftur. Gígja reyndi að spyrja hann, hvers konar erindi það væru, en Kisi var þögull sem gröfin, svo að hún gafst fljótt upp á því. Hún strauk honum bak við eyrað og hann lygndi aftur augunum og malaði.

- Ætlar ekki Silfurdögg að syngja? sagði allt í einu einhver.

- Jú, syngdu fyrir okkur, Silfurdögg, sögðu allir. Silfurdögg roðnaði.

- Ég veit ekki, sagði hún og sendi áköfustu aðdáendum sínum hlýlegt augnaráð. En þá urðu óskirnar enn ákafari, svo að Silfurdögg söng. Þegar Silfurdögg söng, þagnaði skógurinn. Fuglarnir hættu að syngja og hlustuðu á þessa yndislegu tóna, vindurinn bærði ekki á sér til að trufla ekki, öll dýr skógarins og öll húsdýrin læddust á tánum eða voru grafkyrr og fólkið við varðeldinn hélt niðri í sér andanum og hlustaði. Hvílíkur söngur! Silfurdögg var rjóð í kinnum og söng og söng. Máninn varpaði gráleitum bjarma á umhverfið og eldslogarnir köstuðu ljósi og skugga á húsið og trjágreinarnar.

Þegar Silfurdögg hafði lokið söng sínum, þögðu allir í hrifningarvímu eitt andartak. Síðan urðu mikil fagnaðaróp. Fólk hópaðist að Silfurdögg og allir vildu kyssa hana til að þakka fyrir sönginn.

Veislan stóð langt fram á nótt. Þau sungu saman kát og fjörug lög um dalinn, skóginn og hamingjuna, sögðu sögur og fluttu ljóð. Gígja og Krúsa kúrðu sig hvor að annarri fullar gleði og Kisi hringaði sig værðarlega í fangi Gígju.