16. kafli - Sögulok

Mamma sat á hækjum sínum fyrir utan kofann og malaði korn. Hún setti kornið ofan á stóran og flatan stein og barði það með öðrum steini. Að því loknu hreinsaði hún hýðið frá og hnoðaði korninu saman við vatn. Hún var í góðu skapi og raulaði fyrir munni sér. Þetta var notalegt. Pabbi var á veiðum úti í skógi ásamt nokkrum píslum. Þær sem voru heima við voru latar og flatmöguðu í sólinni. Þegar deigið var tilbúið, hnoðaði hún kringlóttar kökur úr því og bakaði þær á steinhellu sem hún hafði komið fyrir í eldstæði.

Í sama mund kom Krúsa út úr skóginum. Krúsa horfði á konuna sem stóð við eldstæðið fyrir framan kofann. Mamma leit upp og nú horfðu þær hvor á aðra, Krúsa og mamma. Mamma horfði á Krúsu, vel og lengi. Mamma og Krúsa! Krúsa og mamma! Svo breiddi mamma út mömmufangið sitt og Krúsa hljóp í það. Þetta var hennar mömmufang, mátulega stórt, mátulega heitt, mátulega þétt, alveg mátulegt.

- Krúsindúllan mín, sagði mamma og hló. Hún settist á jörðina og Krúsa kúrði í fanginu á henni.

- Elsku mamma, sagði Krúsa og kyssti hana.

- Elsku Krúsa, sagði mamma og kyssti Krúsu. Krúsa þrýsti sér að mömmufangi og naut þess að finna hlýjan mömmuylinn. Nú var Krúsa ekki hin sjálfstæða stelpa sem hljóp um fjöll og skóga, hin duglega vinnukona sem vann eins og fullorðin manneskja eða ævintýrakona sem barðist við risa og forynjur. Nú var hún mömmustelpa í mömmufangi.

Pabbi var á heimleið þegar hann mætti hinum ferðalöngunum. Hann hafði veitt þrjú smádýr og gekk með bráð sína á bakinu, bundna í kippu. Að auki hélt hann á sekk, fullum af rótum, sem píslirnar höfðu safnað. Nú léku þær sér. Þær hlupu til pabba og frá honum, upp í tré og niður, klifruðu upp á bak hans og niður aftur.

Allt í einu gekk hann beint í flasið á manni í hvítum kufli og ungri, glæsilegri stúlku, með tindrandi dökkt hár. Hún var klædd hálfsíðum, brúnum kjól og leðurstígvélum og á baki hennar var bogi og örvamælir. Augu hennar voru stór og brún og hún sendi pabba geislandi bros.

Það tók hann dálítinn tíma að átta sig. Hann missti byrði sína og starði opinmynntur á stúlkuna. Svo breiddi hann út faðminn og hann var einmitt mátulegur handa Gígju. Pabbi andvarpaði af ánægju og nuggaði nefi sínu í hárið hennar Gígju. Mikið var það mjúkt og fallegt. Hann hafði alltaf elskað hárið hennar.

- Það er aftur orðið fallega brúnt, sagði hann. Gígja leit upp til pabba. Það var rétt. Hún var búin að steingleyma því að einu sinni hafði hún litað hárið grænt. Það var áður en ævintýrið hófst. Og nú var því að ljúka. Nú var ekkert merkilegt lengur að hafa grænt hár.

Það urðu fagnaðarfundir þegar þau komu öll saman að kofanum. Pabbi og mamma gátu ekki þreyst á því að faðma stelpurnar sínar og þær voru alsælar að vera komnar til pabba og mömmu.

Ekki urðu minni fagnaðarfundir þegar Gagnráður heilsaði píslunum. Þær þyrptust að honum, pískrandi og hlæjandi, og hann henti þeim upp í loft eða sneri þeim í kringum sig. Hann hló fjörlega, en síðan varð svipur hans alvarlegur. Hann steig upp á flatan stein og ávarpaði píslirnar. Hann talaði á þeirra máli þannig að Gígja og fjölskylda hennar skildu ekkert. En eitthvað var hann að tala um Gígju, því að hann benti hvað eftir annað til hennar. Að lokinni ræðunni urðu mikil fagnaðarlæti og píslirnar þyrptust í kringum hana. Allar vildu þær snerta hana og klappa henni.

- Þær eru að þakka þér fyrir allt sem þú hefur gert fyrir okkur, sagði Gagnráður.

Gígja roðnaði. Svo tók hún bogann og örvamælinn hikandi af baki sínu.

- Ég hef verið að hugsa um það, sagði hún feimnislega. Ég er búin að nota hann … eða er það ekki?

- Er það ekki? sagði Gagnráður hlæjandi. Viltu kannski fá að nota hann meira?

- Nei takk, ég hef áreiðanlega notað hann nóg, svaraði Gígja.

Gagnráður tók við boganum.

- Þessi hefur lokið því hlutverki sem honum var ætlað, svaraði hann. Það er ekkert við hann að gera lengur annað en að geyma hann til minja. Hann gekk inn í kofann og hengdi bogann á nagla á veggnum. Hann horfði ánægjulega í kringum sig. Ég þyrfti að bregða mér oftar í burtu, sagði hann glettnislega við Gígju. Það verður allt svo hreint og snyrtilegt á meðan. Meira að segja bækurnar eru komnar í röð uppi í hillu. Gagnráður tók eina þeirra úr hillunni og fletti henni eins og hann væri að heilsa upp á kærkominn vin.

Þegar aldimmt var orðið úti söfnuðust píslir og menn saman inni í kofanum. Gólfið var þéttsetið. Píslirnar pískruðu hver að annarri, en Gígja sagði frá því sem á daga þeirra hafði drifið. Við og við skaut Krúsa inn orði til að árétta frásögnina. Pabbi og mamma hlustuðu andaktug á og fannst mikið til koma. Síðan kom röðin að þeim og þau sögðu frá því, þegar þau lögðu af stað að leita stelpnanna sinna og hvernig þau enduðu í kofanum undir fjallinu. Það var svo gaman að tala saman. Þau ætluðu aldrei að geta hætt.

- Það er eitt sem ég skil ekki enn þá, sagði Gígja og sneri sér að Gagnráði.

Hann hafði lokað augunum og lá makindalega í fleti sínu. En hann lét rifa í augun svo að Gígja sá að hann var vakandi.

- Hvaðan kom boginn? spurði Gígja. Af hverju kom hann upp úr jörðinni beint fyrir framan mig?

Það varð löng þögn. Svo settist Gagnráður upp, horfði í eldinn og hóf frásögn sína:

- Nú er liðinn langur tími frá því að ég komst að því, að drottning undirheimanna ætlaði sér að ná yfirráðum í Hinum þekkta heimi. Hún hafði fundið upp galdur sem gerði mennina duglausa og eyðilagði forvitni þeirra, en einmitt slíkt fólk lætur stjórnast af illum öflum. Ég vissi einnig að fyrr eða síðar myndi henni takast að vinna sigur á mér … tímabundið að sjálfsögðu … eins og raunin varð á! Ég varð því að finna út, hvernig takast mætti að sigra nornina … þó svo að ég sjálfur yrði í álögum. Ég vakti margar nætur næstu ár og leitaði lausnar. Að lokum fann ég hana. Ég smíðaði bogann og eina tunglskinsbjarta nótt söfnuðust allar píslir skógarins hér fyrir framan kofann minn. Það nægði ekki að ég magnaði upp náttúru bogans. Hver einasta písl varð að gera það líka. Alla nóttina gengu þær fram hjá boganum, sem lá á flata steininum hér fyrir utan. Við gáfum boganum þá náttúru að leita uppi þann sem gæti skotið nornina. Og það varst þú, Gígja. Boginn fann þig.

- En af hverju mig? Af hverju ekki einhvern úr Hinum þekkta heimi?

- Af því að allir í Hinum þekkta heimi voru dáðlausir og datt ekkert nýtt í hug. En þú varst ekki þannig. Þú varst forvitin og sjálfstæð.

Smám saman komst kyrrð á hópinn. Ekki leið á löngu þar til allir voru sofnaðir nema Gígja. Hún horfði út í myrkrið og hugsaði um það sem Gagnráður hafði sagt. Hún hafði verið svo lengi að þora að fara til hallarinnar. Hún var ekki viss um að hún væri forvitin og sjálfstæð. Eins og heima! Hafði hún viljað vera eins og allar hinar stelpurnar í skólanum eða vildi hún vera öðruvísi? Hún hafði reyndar litað hárið grænt. En bar það vott um sjálfstæði?

Hún reis á fætur, opnaði gluggann og leit út. Úti var svarta myrkur. Hér voru engin borgarljós sem lýstu upp nóttina. Eða voru engin ljós? Hún gat ekki betur séð en að á hlaðinu væri dauf birta, hvaðan sem hún annars kom. Dauf? Birtan var ekki dauf, það varð bjartara og bjartara. Á miðju hlaðinu stóð hurð. Dyrnar voru galopnar og inn um þær skein birta af götuljósum.

- Má ég sjá? Krúsa var vöknuð og klessti sér í gluggann við hlið hennar.

- Manstu? hvíslaði Gígja spennt. Hvort Krúsa mundi. Þær vöktu pabba og mömmu og skömmu síðar voru þau öll komin út á hlað. Krúsa stökk fyrst áköf út um dyrnar og á eftir henni fylgdu pabbi og mamma hátíðlega. En Gígja hikaði og leit við. Gagnráður var kominn í kofadyrnar.

- Það var gaman að kynnast þér, sagði Gagnráður.

- Takk, svaraði Gígja lágt. Hún átti bágt með að svara.

- Bless, sagði Gagnráður.

- Bless. Gígja hreyfði sig ekki.

- Ætlarðu ekki að fara? Gígja gekk hægt til hans.

- Þú skilar kveðju til allra?

- Já.

- Til Silfurdaggar og Mána og píslanna og allra?

- Til allra.

- Ég er ekki viss um að ég sé forvitin og sjálfstæð.

- Það veist þú best sjálf.

- Kannski get ég lært að verða það.

- Áreiðanlega.

Hún leit í augu hans. Mikið voru þau brosmild.

- Fyrirgefðu hvað ég var stundum leiðinleg við þig meðan þú varst Kisi. Ég var dálítið huglaus.

- Auðvitað fyrirgef ég það, kjáninn minn. Og Gagnráður tók utan um hana og kyssti hana. Drífðu þig nú þangað sem þú átt heima.

Hún leit við einu sinni enn áður en hún gekk út um dyrnar. Gagnráður stóð fyrir utan kofann og veifaði.

Þau voru stödd á sömu gangstéttinni og forðum þegar þau gengu inn í ævintýrið. Allt var eins og áður, blokkirnar, götuljósin, gangstéttirnar og göturnar, og hurðin til ævintýralandsins var horfin. Köld norðanáttin blés í gegnum fötin og beit þau í kinnarnar, og laufblöðin og ruslið fuku til í vindinum. Allt í einu tóku þau eftir því, að þau voru aftur komin í gömlu fötin sín. Krúsa þreifaði eftir rifunni á bakinu á úlpunni. Hún yrði að fá nýja, hugsaði hún. Síðan tók hún á sprett og náði hinum, sem lögð voru af stað heim á leið.

- Mikið er gaman að vera komin heim! sagði mamma.

Þau hin tóku undir það og pabbi sagðist ætla að baka pönnukökur.

- Ég er orðinn hundleiður á þurru flatbrauði, sagði hann. Ég vil pönnukökur með miklum sykri.

- Og ég bý til kakó, sagði mamma.

- Og við Krúsa tökum til, sagði Gígja. Mamma hafði ekki getað lokið því áður en hún fór inn í ævintýrið, og ryksugan lá enn á ganginum þar sem hún hafði skilið við hana. Um leið og Gígja kveikti á ryksugunni varð henni litið í spegilinn. Það var langt síðan hún hafði séð sjálfa sig í spegli. Rjótt og frísklegt andlit hennar brosti á móti henni og dökkt, þykkt hárið féll niður á herðar. Hún brosti ánægð framan í spegilmynd sína.