1. kafli - Í borginni

Gígja einblíndi á sjálfa sig í speglinum. Mikið hafði hún feitar og barnalegar kinnar. Svo skoðaði hún magann frá öllum hliðum og andvarpaði. Hún dró hann inn og horfði vandlega á árangurinn. Og lærin! Hvað þau gátu farið í taugarnar á henni! Hún smeygði sér í stóra peysu og skoðaði vel hvort hún hyldi ekki örugglega allt sem ekki mátti sjást. Eiginlega sást það. Hún var áreiðanlega feitari en hinar stelpurnar. Hún gat bara ekkert að þessu gert. Af hverju gat hún ekki verið með spóaleggi og innfallinn maga? Nú greiddi hún allar flækjur úr síðu hárinu og skoðaði það af gaumgæfni. Hún þyrfti eiginlega að klippa það. Hún gæti jafnvel gert það sjálf, þegar hún væri búin að … Hún velti úðabrúsa milli handa sér og horfði hugsandi á hann. Já, það var góð hugmynd. Klippa það sjálf þannig að það stæði allt út í loftið.

Nú heyrði hún læti utan úr stigaganginum og andartaki síðar opnuðust útidyrnar.

- Ég má víst fara til Siggu! orgaði Krúsa.

- Nei, ég er búin að segja nei! svaraði mamma reiðilega. Klukkan er að verða sex og bráðum verður komið svarta myrkur. Gígja, ertu heima? hrópaði mamma svo.

- Hva' … ert' eitthvað stressuð? Gígja kom út úr baðherberginu og stillti sér fyrir framan mömmu sína. Mamma strauk þreytulega yfir hárið og reyndi að laga hárgreiðsluna.

- Ég þarf að fara út í búð og þú verður að passa Krúsu á meðan.

- En ég ætlaði að fara út.

- Nei, þú ætlaðir ekki að fara út, svaraði mamma pirruð. Ég vil að fjölskyldan borði einu sinni saman.

Nú sá Krúsa sér leik á borði og ætlaði að skjótast út, en mamma hafði augu í hnakkanum og þreif í hana.

- Skilurðu ekki hvað ég er að segja, barn? Sigga býr í þarnæstu blokk.

- En hvenær get ég þá verið með henni! æpti Krúsa öskureið. Ég má aldrei passa mig sjálf þegar ég er búin í skólanum og svo má ég ekki einu sinni vera með henni þegar við komum heim!

- Æi, hættu þessari vitleysu, svaraði mamma ergileg. Gígja, hún sneri sér aftur að Gígju. Þú passar Krúsu. Ég verð að drífa mig út í búð fyrir lokun. Ég verð enga stund.

Dyrnar lokuðust á eftir mömmu og systurnar stóðu þegjandi stutta stund.

- Ég ætla að fara, sagði Krúsa.

- Nei, bíddu! sagði Gígja áköf. Komdu, ég skal sýna þér dálítið sniðugt.

- Hvað? Krúsa horfði tortryggin á Gígju.

- Jú, komdu! Gígja dró Krúsu á eftir sér inn í baðherbergi. Hún læsti hurðinni og tók úðabrúsann hátíðlega upp af vaskborðinu.

- Hvað er þetta? spurði Krúsa.

- Bíddu bara! svaraði Gígja íbyggin. Hún bar brúsann upp að höfðinu, en lagði hann svo hikandi frá sér.

- Já! sagði Krúsa óþolinmóð.

- Bíddu, ég er að hugsa … Hvað myndu krakkarnir segja í skólanum! Fyndist þeim það flott… eða asnalegt! Myndi nokkur þeirra þora … kannski pínulítið … en ekki mikið. Já, hún skyldi vera öðruvísi en hin … já, hún var öðruvísi. Gígja hóf brúsann hátíðlega á loft og byrjaði að úða.

- Ertu vitlaus! Krúsa starði agndofa á Gígju. Þetta er grænt.

- Auðvitað, bjáninn þinn. Gígja úðaði grænum lit vandlega yfir sítt hárið. Hún ætlaði að úða mikið. Út um allt, engar smástrípur, heldur lita hárið allt skærgrænt.

- En það er enginn með grænt hár. Krúsa var alveg rasandi.

- Jú, ég! Gígja horfði sigri hrósandi á sjálfa sig í speglinum. Enginn var eins og hún. Andlit hennar var kringt skærgrænu, sjálflýsandi hári. Hún fylltist eldmóði og fyrr en varði hafði hún klínt hárkvoðu frá mömmu í hárið og tosað það upp þannig að það stóð eins og krans út frá höfði hennar.

- Ég ætla að klippa í það tjásur, sagði hún áköf. Veistu um skæri?

- Þú ert alveg … Krúsa elti Gígju fram á gang. En í því opnuðust dyrnar og mamma stóð í gættinni.

- Gígja þó! Mamma lét þunga plastpokana falla niður á gólf og starði á dóttur sína.

Gígja yppti öxlum og lét eins og henni kæmu lætin í mömmu ekkert við.

- Hvað á þetta að þýða? Mamma gekk til hennar og snerti grænan hárflókann með fingrunum.

- Ég má alveg gera þetta!

- En þú ert búin að eyðileggja á þér hárið!

- Nei, mér finnst það fallegt svona.

- Láttu ekki svona, barn. Þú þværð þetta undireins úr. Mamma skoðaði hár dóttur sinnar vandlega. Það glitraði í birtunni frá skæru loftljósinu.

En Gígja vatt snúðugt upp á sig og fékk sér sæti fyrir framan sjónvarpið. Lætin í mömmu komu henni ekkert við. Hún kveikti á teiknimyndunum og hækkaði í sjónvarpinu. Mamma lækkaði, gaf eldri dóttur sinni illt auga og fór að búa til matinn.

* * * * *

Fjölskyldan borðaði ekki öll saman. Pabbi kom ekki úr vinnunni fyrr en klukkan að verða átta og þá voru þær búnar að borða. Gígja hvarf inn í herbergið sitt og Krúsa hékk yfir henni.

- Hvað er að henni Gígju? spurði pabbi með fullan munninn.

- Ekki spyrja mig að því. Mamma horfði vandlega á sjálfa sig í speglinum.

- Hún versnar með hverjum deginum sem líður! hélt pabbi áfram. Hún getur ekki farið svona í skólann.

- Nei, auðvitað ekki, sagði mamma og sneri sér á alla kanta fyrir framan spegilinn. Finnst þér ég vera að fitna?

- Er hægt að ná þessu úr? spurði pabbi.

- Það ætla ég að vona. Ég geri það á eftir … ég held svei mér þá að ég verði að fara í megrun! Og mamma strauk yfir lögulegar mjaðmirnar.

Þau heyrðu að fréttirnar voru að byrja í sjónvarpinu.

- Er ég að fá hrukkur? Mamma dró snyrtivörur upp úr veskinu sínu. Það er öll þessi vinna. Hún farðaði vandlega yfir ímyndaðar hrukkurnar og greiddi liðað hárið. En pabbi hlustaði ekki á mömmu, heldur tók matinn með inn í stofu og fór að horfa á fréttirnar.

Þegar mamma var loks orðin ánægð með útlitið leit hún á draslið í kringum sig. Svo andvarpaði hún og náði í ryksuguna.

Gígja var að læra og Krúsa skoðaði myndasögu. Mamma truflaði þær með því að ryðjast með þrumusvip inn í herbergið. Hún hélt á úlpunni hennar Krúsu.

- Hvað á þetta að þýða? spurði mamma reið. Úlpan er rifin þvert yfir bakið. Krúsa stundi. Hún hafði lagt mikið á sig til að fela úlpuna á bak við ryksuguna. Að mamma skyldi þurfa að finna hana.

- Úlpan er ónýt, hélt mamma áfram. Gjörónýt. Hún kostaði of fjár. Hvað varstu eiginlega að gera?

- Strákarnir vildu ekki sleppa mér. Krúsu fannst þetta nóg skýring.

- Af hverju vildu þeir ekki sleppa þér?

- Bara … Krúsa hikaði … ég var bara að fíflast í frímínútunum.

- Fíflast hvað?

- Ég … ég kleip þá bara í rassinn … bara lítið, bætti Krúsa við með sannfæringu.

- Kleipst í rassinn? Mamma greip andann á lofti. Er stelpan mín að hrekkja og stríða í skólanum?

- Ég var ekki að hrekkja og stríða, mótmælti Krúsa. Ég var bara að fíflast. Hún var stórmóðguð yfir þeim skilningsskorti að þekkja ekki muninn á því að fíflast og stríða. En mamma sá engan mun þar á.

- Af hverju hagarðu þér svona, barn? Nú verðum við að kaupa nýja úlpu!

- En ég var að segja þér að ég var ekki að hrekkja. Krúsa horfði með einbeitingarsvip á mömmu sína.

Hér stóðu orð á móti orðum og mamma gafst upp. Hún sneri sér að Gígju.

- Og þú, unga stúlka, sagði hún reiðilega, þú skalt ekki láta þér detta það í hug eitt andartak að ég leyfi þér að fara svona útlítandi í skólann á morgun.

- Hvað? æsti Gígja sig. Ég ræð barasta alveg hvernig ég er útlítandi.

- Nei, góða mín. Þó að þú sért komin í 7. bekk, skaltu ekki halda að þú getir gert nákvæmlega það sem þér sýnist … og það fyrir mína peninga.

Nú var mamma ósanngjörn.

- Þú áttir ekkert í þessum peningum, æpti Gígja. Ég vann sjálf fyrir þeim.

- Já, kannski það. En hver heldur þú að borgi fyrir þig fötin sem þú kaupir þér í dýrustu búðum bæjarins og gotteríið sem þú hámar í þig? Heldur þú að peningarnir spretti bara á trjánum eða hvað?

Nú var Gígju nóg boðið. Hún sem hafði verið svo ánægð að læra og allt. Loksins hafði hún þorað að gera eitthvað æðislegt. Hún hafði ekkert ætlað í sjoppuna í kvöld, heldur koma öllum á óvart í skólanum á morgun. Mamma var vond, leiðinleg, óþolandi.

- Ég er farin! hrópaði hún. Þið getið átt ykkur. Og Gígja rauk fram á gang, þreif úlpuna sína, smeygði sér í skóna og þaut fram á stigagang. Hún var ekki langt komin þegar Krúsa náði henni. Hún var komin í rifna úlpuna.

- Hvað ert þú að gera hér? sagði Gígja pirruð.

- Ég vil ekki vera inni.

- Það er komið svarta myrkur.

- Og hvað með það?

- Þú ert svo lítil.

- Ég get vel farið út í sjoppu ef þú gerir það. Þær voru nú komnar út. Kaldur norðangarri blés í andlit þeirra og rusl og fölnuð laufblöð fuku á gangstéttinni.

- Hver segir að ég ætli út í sjoppu? Gígja strunsaði af stað. En Krúsa var ekki á því að leyfa henni að vera í friði.

- Ég ætla að flytja að heiman, sagði Krúsa.

- Jæja, og hvert svo sem?

- Bara eitthvert. Í annað land, eða eitthvert.

- Láttu ekki svona smábarnalega. Hvað skyldi krökkunum finnast þegar hún kæmi með smákrakka í eftirdragi inn í sjoppuna?

- Ég læt ekkert smábarnalega, þrjóskaðist Krúsa við. Ég ætla víst að fara burt. Langt í burt og aldrei koma aftur. Ég ætla að finna ævintýraland.

- Ævintýraland! Gígja fussaði yfir kjánalegu tali systur sinnar. En nú blés kaldur vindgustur beint í andlit hennar, svo að hún greip andann á lofti. Allt í einu hrökk hún við. Beint fyrir framan þær opnuðust dyr og mikil birta flæddi á móti þeim. Þær gripu hvor í aðra. Hurðin stóð á miðri gangstéttinni, en var ekki föst við neitt og fyrir innan var birta og hiti, sól og sumar.

- Sko, sagði ég ekki, sagði Krúsa loks. Ég sagði að ég ætlaði til annars lands. Þarna er það.

- Nú erum við alveg að spila út, tautaði Gígja og gekk varlega inn. Dyrnar lokuðust á eftir þeim og borgin, myrkrið og kuldinn … allt var horfið. Heit og björt sólin skein á himni en annars var ekkert að sjá. Allt í kringum þær var ekkert, nema þessi eina hurð. Ekkert hús, engir vegir, ekkert. Þær gengu varlega kringum hurðina. En hún var ekki á neinu. Þarna stóð hún, ekki fest við neitt og eins báðum megin.

- Jæja, sagði Krúsa.

- Jæja hvað?

- Nú förum við.

- Förum hvert?

- Í ævintýralandið.

- Hvernig komumst við þangað? Gígja skimaði í kringum sig. Hún sá ekkert ævintýraland.

- Við göngum.

- Hvert?

- Í þessa átt. Og Krúsa benti út í víðáttuna, í einhverja átt, sem sýndist jafngóð og hver önnur.

Gígja yppti öxlum. Hún gat alveg eins farið. Ekki ætlaði hún heim. Hún gekk af stað en Krúsa hikaði aðeins. Sólin skein og henni var allt of heitt í úlpunni. Hún klæddi sig úr henni og skoðaði hana. Jú, gatið var ansi stórt. Það yrði hvort sem er að kaupa nýja úlpu. Því fleygði hún úlpunni á jörðina og hljóp á eftir Gígju.