Het verhaal achter Black Lives Matter
Amerika staat volledig op z'n kop.
Na de dood van de 46-jarige George Floyd.
Deze beelden gingen de wereld over.
Tijdens zijn arrestatie, nadat hij een pakje sigaretten zou hebben betaald...
...met een vals briefje van 20 dollar...
...zit een politieagent 8 minuten en 46 seconden lang...
...met zijn knie in de nek van Floyd.
Alsjeblieft, die knie in m'n nek...
Die zeker 16 keer roept...
...ik krijg geen lucht!
Floyd raakt buiten bewustzijn...
...en gaat dood.
De agent is aangeklaagd voor moord.
Bro, hij beweegt niet!
Mensen zijn woedend.
Er gaat een golf van protesten door de Verenigde Staten.
Tegen politiegeweld en racisme.
Met overdag door het hele land vreedzame protesten.
Waarvan een aantal, met name 's nachts, grimmig wordt.
Met heel veel geweld.
Door demonstranten en politie.
Zij vielen óns aan.
Bij al die protesten hoor je dit.
Ik krijg geen lucht!
Handen omhoog, niet schieten!
Geen rechtvaardigheid, geen vrede!
En één leus in het bijzonder.
Zwarte levens doen ertoe!
En die laatste is meer dan een leus.
Het is ook de naam van de beweging achter de protesten.
Die nu meer gezien en gehoord wordt dan ooit.
Tot ver over de Amerikaanse grenzen.
Maar, waar staan die drie woorden voor?
Dit is het verhaal achter Black Lives Matter.
Het begint met een liefdesbrief op Facebook.
Met een tragische aanleiding.
In 2012 schiet burgerwacht George Zimmerman...
...de ongewapende tiener Trayvon Martin dood.
Mijn zoon deed niets misdadigs.
Als Zimmerman een jaar later wordt vrijgesproken...
...is de verontwaardiging groot.
Niemand is verantwoordelijk gehouden.
En dit was niet bepaald voor het eerst.
Burgerrechtenactivist Alicia Garza reageert op de vrijspraak...
...met die liefdesbrief, gericht aan zwarte mensen...
...waarin ze de zin 'Black Lives Matter' introduceert.
Haar woorden worden snel opgepikt.
Onder meer door kunstenares Patrisse Cullors...
...die er een hashtag aan toevoegt.
En al snel is de hashtag #blacklivesmatter het mantra van...
...online protest tegen de achterstelling van en racistisch geweld...
...tegen zwarte Amerikanen.
En het gaat nog verder als ook schrijfster Opal Tometi zich bij het gezelschap voegt.
Om van Black Lives Matter een platform te maken.
Een organisatie is geboren die zich tegelijkertijd ook sterk maakt voor...
...onder meer vrouwen- en homorechten.
Ze zeggen geïnspireerd te zijn door de Burgerrechtenbeweging...
...van Martin Luther King, de Black Feminist Movement uit de jaren 80...
...het radicalere Black Power...
...de Anti-Apartheidsbeweging, hiphop...
...LGBTQ-actiegroepen en Occupy Wall Street.
Wij zijn de 99 procent!
Waar ze voor staan kunnen ze zelf het best samenvatten.
'Black Lives Matter' is onze oproep tot actie.
Wij verdienen het om voor gestreden te worden.
Wij verdienen het dat lokale overheden zich voor ons inzetten.
Wat we nu meer nodig hebben dan ooit is een mensenrechtenbeweging...
...die systematisch racisme uitdaagt.
Om ervoor te zorgen dat zwarte levens ertoe doen...
Op die laatste woorden kom ik zo nog even terug.
Het duurt niet lang voordat het Black Lives Matter-protest zich verplaatst van online...
...naar de straten van Amerika.
Aanleiding: politieagent Darren Wilson schiet de ongewapende tiener Michael Brown dood.
En de agent wordt vrijgesproken.
De beelden van toen, lijken op die van nu.
Burgerrechtenactivisten die vreedzaam demonstreren...
...en harde confrontaties met de politie.
En dat herhaalt zich in de jaren daarna.
Op de momenten dat er excessief geweld wordt gebruikt tegen de zwarte bevolking.
Zoals bij de dood van Eric Garner in New York...
...Freddie Gray in Baltimore...
...en heel recent Ahmaud Arbery in de staat Georgia.
En dus George Floyd, in Minneapolis.
Maar als je enerzijds dit ziet...
George Floyd had niet hoeven sterven.
En anderzijds dit...
George Floyd had niet hoeven sterven.
Ik krijg geen lucht! Ik krijg geen lucht!
Is Black Lives Matter dan vreedzaam of uit op harde confrontaties?
De organisatie zelf is daar heel duidelijk in:
Ik hoop dat de activisten vreedzaam demonstreren.
Als we ook maar iemand van de beweging betrappen op vandalisme of het aanzetten tot geweld...
...wordt die geroyeerd en ik zal zelf tegen die persoon getuigen.
Toch zien we vaak deze beelden: protesten die gepaard gaan met geweld.
Hier in Amerika wordt al dat geweld...
...tijdens de protesten natuurlijk ook sterk veroordeeld.
De plunderingen vlak na de dood van Floyd in Minneapolis die waren zeker uit woede, frustratie ook wraak.
Maar je zag ook heel snel andere elementen misbruik maken van de situatie.
Bijvoorbeeld extreem linkse activisten, die begaven zich ook op straat.
En ook extreem rechtse groeperingen stookte het vuurtje nog eens extra op.
En ja, er waren ook gewoon relschoppers en ook criminelen...
...die 's nachts hun slag sloegen...
...en winkels leegroofden.
En dat allemaal onder het kopje Black Lives Matter.
Hoe kan dat dan?
Belangrijk is dat Black Lives Matter een gedecentraliseerde organisatie is.
Die dus niet van bovenaf wordt gerund in een hiërarchische structuur.
Juist lokale afdelingen, waar er nu 16 van zijn in de VS en Canada...
...opereren zelfstandig om dáár in hun eigen stad of regio het verschil te maken.
Er is dus ook niet één leider, zoals in de tijd van Martin Luther King...
...bij de Burgerrechtenbeweging.
Dat we op een dag vrij zullen zijn.
Black Lives Matter is dus én een hashtag voor online activisme...
...én een leus om te scanderen bij demonstraties...
...én de naam van een sociale beweging...
...én een verzameling van allerlei verschillende actiegroepen die gelijke rechten bepleiten.
Overal ter wereld.
Ook hier in Nederland wordt onder de vlag van Black Lives Matter geprotesteerd.
...jullie zeggen Black Lives Matter.
Black Lives Matter heeft dus een heel brede aantrekkingskracht.
Maar is daardoor ook een containerbegrip geworden.
Dat maakt het moeilijk om af te bakenen wat Black Lives Matter nou precies is.
En het biedt ruimte voor meerdere interpretaties.
In de media, onder activisten en bij critici.
Zo wordt er uit naam van Black Lives Matter in de meeste gevallen vreedzaam gedemonstreerd.
Maar kan onder dezelfde noemer ook geweld tegen de politie worden gebruikt...
...als mensen 'Black Lives Matter' scanderen terwijl ze agenten bekogelen.
Sindsdien heb ik geen respect meer voor Black Lives Matter.
Zij zeggen: wij zijn de Black Lives Matter-beweging.
En zo kunnen de oorspronkelijke woorden uit een liefdesbrief...
...die vreedzaam protest nastreven...
...door anderen misbruikt worden om geweld aan te moedigen.
Daardoor moet de hele beweging zich vaak ongewild verantwoorden...
...voor de daden die ze niet zelf hebben begaan.
Bijvoorbeeld in de ogen van oud-burgemeester van New York...
...en Trump-vertrouweling Rudy Giuliani:
Ze zingen rapnummers over het doden van politieagenten...
...ze praten over het doden van de politie en ze schreeuwen het bij hun demonsraties.
En als je zegt 'Black Lives Matter', dan is dat in zichzelf racistisch.
Zwarte levens doen ertoe, witte levens doen ertoe...
...Aziatische levens doen ertoe, Latino levens doen ertoe.
Het is anti-Amerikaans en het is racistisch.
En zo komen we bij de tegenreactie:
'All Lives Matter'.
Een kritisch antwoord op Black Lives Matter.
Want doen andere levens er dan niet toe?
De gedachte achter All Lives Matter is dat iedereen gelijk is, ongeacht etniciteit.
En dat een samenleving 'kleurenblind' zou moeten zijn.
Ja, dat is zo...
...vindt ook Black Lives Matter.
Maar hun bezwaar tegen All Lives Matter is dat daar vanwege racisme...
...en racistisch geweld nog geen sprake van is.
Om dat te illustreren wordt deze cartoon veel gedeeld.
Já, inderdaad, alle huizen doen ertoe...
...maar als er één in de fik staat, moet dat huis toch echt als eerste worden geblust.
Terug naar George Floyd.
Want hoe kan het dat juist nu de boel zo escaleert?
Natuurlijk komt dat door de schokkende beelden van de dood van Floyd.
Die tot in detail door meerdere camera's en omstanders werd vastgelegd.
En via sociale media in no time het grote publiek bereikten.
Weet je, racisme wordt niet erger, maar het staat nu wel op beeld.
Maar er speelt in deze gekke tijd nog meer mee.
Deze Amerika-deskundige vat het samen.
De tijd is anders.
Het is een soort perfect storm in een land waar een economische crisis is...
...waar een politieke crisis is, waar een gezondheidscrisis is.
En waar politiegeweld ook nog eens landt in de zwarte gemeenschap...
...waar corona harder toeslaat.
In een politiek heel onrustig land.
En dat maakt dat het anders voelt.
Niet alleen in Amerika. Over de hele wereld.
Ook hier in Nederland wordt die pijn gevoeld...
...willen mensen in de protesten duidelijk maken.
Van Groningen tot Den Haag en van Rotterdam tot Amsterdam.
Racisme pakt iedereen aan.
En racisme is er zeker in Nederland.
Dus... waar staan we nu?
De realiteit is dat grote delen van de zwarte bevolking in de Westerse wereld...
...na een geschiedenis van slavernij en extreme onderdrukking...
...nog altijd achtergesteld zijn als het gaat om de verdeling van welvaart...
...werkgelegenheid, onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting...
...en te maken kan krijgen met racisme en racistisch politiegeweld.
En dat dit beeld...
Én dit beeld...
...zich zullen blijven herhalen als er niets verandert.
In Flint, Michigan, ging het zo...
Wij willen hier met jullie zijn, dus...
...ik heb mijn helm af, zij hebben hun knuppels neergelegd...
Ik wil hier een optocht van maken, geen protest.
[gejuich]
Loop met ons mee! Loop met ons mee!
Loop met ons mee! - We gaan lopen!
En daar sluiten we mee af.
Bedankt voor het kijken en wil je meer uitleg bij het nieuws?
Abonneer je dan op dit kanaal.
