#kızgibi | Nil Karaibrahimgil | TEDxIstanbul

Çeviri: kübra demir Gözden geçirme: berat güven

Merhaba.

Size daha önce hiç kimseye anlatmadığım

çok özel bir anımı anlatarak başlamak istiyorum. Yıllar önce “Aile Dizimi” diye bir tür

terapi seansına katılmıştım.

Svagito diye biri yapıyordu bu seansı.

Onunla bir odaya girdik ve bana dedi ki,

“Anneannenle babaanneni hatırlıyor musun?”

Ben de dedim ki, “Anneannemle

babaannemi hatırlamıyorum çünkü

anneannem, ben doğmadan önce vefat etti,

babaannem de ben doğduktan çok kısa bir süre sonra vefat etti, o yüzden bilmiyorum onları dedim ve

niye oradan başladığını da bilmiyordum çünkü onlara tutunarak nereye gidebiliriz

diye düşünüyordum, benim hiç karşılaşmadığım bu insanlarla. Bana dedi ki,

“Şu anda onların bu odada olduğunu farz et ve onlardan bahset, nasıl duydun, onlar hakkında ne biliyorsun?” Ben de dedim ki, “Anneannem felsefe öğretmeniydi ve kadınlarla mücadele konusunda bir şeyler yaptığını biliyorum, babaannem de şairdi.”

Sonra dedi ki, “onların şu anda bu odada olduğunu hayâl et ve onlara teşekkür et” dedi.

“çünkü sen hayatta ne yapıyorsan onlardan aldın bu bayrağı ve onlardan aldın bu emaneti ve şu anda seninle gurur duyuyorlar.” Ve ben ilk defa hayatımda, Beyoğlu'nda

bir binanın üçüncü katında, bir odada diz çöküp

hiç görmediğim, hiç hatırlamadığım

anneannemle babaanneme gözyaşları içinde teşekkür ettim.

Bunu size niye anlattım? Çünkü o gün hissettiğim şey; bu kadınlardan

gelen bir nehrin içinde akıp gitmemdi ve ben bununla gurur duyuyordum

bu büyük kadınlardan aldığım mirastan ve bayraktan.

Bu tabii ki sembolik bir şeydi ama kadın olmaktan gerçekten gurur duyduğumu

ve onlardan aldığım bu emaneti taşıdığımı o gün çok hissettim.

Şu anda bu salonda bulunan herkes, aslında hayatını bir kadından emanet aldı.

Ve o zaman, peki "kız gibi" kelimesi ne zaman dandik bir şey haline geldi? Yani, niye bir şeyi kız gibi yapmak onu dandik yapmak oldu? Nasıl oldu bilmiyorum.

Aranızda annesinin beceriksiz olduğunu söyleyebilecek birisi var mı?

Kelimelerin büyü olduğunu duymuştum eskiden. Kelimeler gerçekten büyü.

Kariyerinin çok büyük bir kısmında kelimeleri kullanan biri olarak

söyleyebilirim ki; gerçekten kelimeler karşıdaki insana büyü yaparlar ve biz eğer 'kız gibi' kelimesini bir şeyi yalapşap yapmak,

'adam gibi' kelimesini de bir şeyi doğru düzgün yapmak olarak kullanırsak;

bu o kelimeleri, o sıfatları cinsiyet ayrımına sokmak

ve aynı zamanda 'kız gibi' kelimesiyle karşı tarafı güçsüzleştirmek,

küçümsemek demek olur.

Peki ben bu kelimeyi nasıl değiştirmek istiyorum?

Orkid'in sponsorluğundaki 'kız gibi' kampanyasını görene kadar ben de

dilimdeki bu kelimenin farkında değildim. Ben de bu kelimeleri duydum.

İlk duyduğum ve son duyduğum zamanları size söyleyeyim:

İlk kez bir basket sahasında duyduğumu hatırlıyorum.

Potaya basket attım, sonra birisi bana "kız gibi attın" dedi.

Herhalde, karpuz gibi attığım içindi

ve ilk kez o zaman duymuştum.

Sanıyorum yine 13-14 yaşındaydım ve ilk bestemi de bir kız gibi o sene yapmıştım, zaten ruh halimi de çok iyi anlatıyor beste, çünkü aynen şöyleydi:

(şarkı) "I see the clouds, rain is coming"

-yani herhalde görmüşüm bir şeylerin geldiğini o yıllar-

Sonra, son kez de şeyde duydum: Maçta bir kişi tribünden sahaya bağırdı

"kız gibi oynamayın be" diye, futbol maçında.

Şimdi ben neden bu kelimenin arkasında durmak istediğimi

size başka bir örnekle daha anlatmak istiyorum. 11 yıl önce

Orkid'le 'çocuk da yaparım kariyer de' diye bir şarkı yaptık ve bu şarkı

kadınlara bizim hiç beklemediğimiz kadar çok özgüven aşıladı. Öyle bir şey oldu ki, havaalanında peşimden koşup "Nil hanım, Nil hanım sizin dediğinizi

yaptım ve 4 çocuk yaptım ama kariyerimde zorlanıyorum" diyenler oldu. (gülüşmeler) Ben de dedim ki: biraz abartmamış mısınız?

Bir kere Akhisar'da bir kız meslek lisesinin açılışına gitmiştim

orada da mikrofona çıktığımda ne diyeceğimi bilemedim.

Bir sürü kız var karşımda ve okul açılıyor ve ben de onlara sadece dedim ki,

yani içimden o sırada öyle demek geldi "çocuk da yapın, kariyer de!" dedim

ve gerçekten hayatımda bu kadar tezahürat duymamıştım, sanki kendimi Elvis Presley,

Beatles gibi filan hissettim, çığlıklar koptu ve o gün ilk defa

birilerine özgüven vermenin ne kadar güzel bir his olduğunu hissettim ve

gözlerim doldu, çok güzel bir şeydi çünkü bu. Biliyorsunuz dünyada da, Türkiye'de de kızların çok eksik olduğu ve eksikliğini

duyduğu bir duygu özgüven ve ben şu an aranızdan birine desem ki

bana hayat hikayenizi anlatın; muhtemelen bu özgüven anlarından bahsedeceksiniz

çünkü insanlar özgüven duyduğu anlarda geometrik olarak sıçrama yaparlar.

Bu yüzden kızlar için çok önemli olan bir duyguyu "kız gibi" kelimesi soyuyor,

potansiyelimizi öldürüyor.Cinsiyetimiz niçin bir şeyi kötü yapmak anlamına gelsin?

Ben istiyorum ki, kız gibi de tıpkı adam gibi olduğu gibi

bir şeyi en iyi yapmak demek olsun, bir şeyi başarmak anlamına gelsin;

biz bir şeyi kız gibi yaptığımız için kendimizle gurur duyalım.

Dünyada yapılan araştırmalar göstermiş ki; 16-24 yaş arası kızlar, özellikle ergenlik

döneminde, %89'u bu kelimeyle yaralanıyor. O halde, siz de buna destek olun,

bizimle beraber bu kelimeyi yaralayan bir şey değil, kanatlandıran bir şey

haline getirelim. #kizgibi hastag'iyle kendi yaptığınız, erkekler de yapabilirler

iyi yaptığınız bir şeyi paylaşırsanız; fotoğraf , video ya da yazı olarak

sosyal medyada, bunu yaymamıza ve bu kelimenin artık yeni güzel anlamını

çoğaltmamıza yardımcı olursunuz.

Dilerim hayatta ne yaparsanız kız gibi yaparsınız çünkü ben de

(şarkı) kız gibi yaptım ne yaptıysam ben, kız gibi yaptım ne yaptıysam.

Çok teşekkürler.