9. Sentences with "żeby" in order to/to. / Polski z Anią. 9. Zdania z "żeby" - YouTube

Cześć!

Dzisiaj opowiem wam o zdaniach z "żeby".

Celowo nie mówię, że są to zdania celowe.

Ale piszę, że to są zdania z "żeby". Dlaczego?

Dlatego że zdania z "żeby", spójnik "żeby"

w języku polskim pełni wiele różnych funkcji,

o których wam mam za chwilę opowiem.

"Żeby" może być też zastąpione

spójnikiem "aby" albo "by".

Te dwa spójniki są bardziej literackie.

W mowie potocznej zazwyczaj mówimy "żeby".

I teraz zobaczmy dwa zdania. Po pierwsze:

"Kupiłam gitarę, żeby na niej grać".

Moim celem jest

nauka gry na gitarze,

a więc kupiłam gitarę.

Drugie zdanie:

"Kupiłam gitarę, żebyś na niej grał"

jest trochę inne,

nie tylko gramatycznie.

Jak myślicie,

czym różnią się te dwa zdania? Jeszcze raz:

"Kupiłam gitarę, żeby na niej grać",

"Kupiłam gitarę, żebyś na niej grał".

Zobaczcie, zdanie numer 1,

w dwóch przypadkach

pierwsza część zdania złożonego jest taka sama:

"Kupiłam gitarę" - "Kupiłam gitarę",

"żeby na niej grać" -

kto będzie grał na gitarze w tym przypadku?

Ja. Bardzo dobrze!

A więc zobaczcie,

ja kupiłam gitarę

i ja będę na niej grać.

W tym przypadku kupiłam gitarę - kto? -

znowu ja. Bardzo dobrze.

"Żebyś na niej grał".

Kto ma grać?

Ty! Bardzo dobrze.

A więc pierwsza różnica semantyczna

w sensie tych zdań to

tutaj ta sama osoba kupiła gitarę i ta sama osoba chce na niej grać.

Tutaj jedna osoba kupuje gitarę, ale inna

osoba ma na niej grać.

To znaczy subiekt numer 1

i subiekt numer 2

w konstrukcji "żeby" plus infinitve

jest ten sam.

W konstrukcji numer 2

subiekt numer 1 i subiekt numer 2

nie są te same,

dlatego mamy transformację gramatyczną.

Mamy odmieniony spójnik "żeby" ze specjalną końcówką

"żebyś", już nie jest samo "żeby"

i mamy czas przeszły,

trzecią osobę czasu przeszłego.

A więc, jeśli subiekty nie są takie same,

musimy używać tych konstrukcji

z deklinowaną końcówką spójnika,

z deklinowanym spójnikiem

i z trzecią osobą czasu przeszłego.

Zobaczymy.

Mamy tutaj zdanie numer 1.

To zdanie może być w czasie przeszłym, w czasie teraźniejszym albo w czasie przyszłym.

Za moment pokażę wam przykłady.

Ale interesuje nas teraz, co się dzieje tutaj,

bo to nie ma problemu, kiedy subiekty są te same:

"żeby" + infinitive,

a tutaj musimy troszeczkę potransformować.

A więc,

pierwsza rzecz

to spójnik "żeby" z dobrą końcówką.

I znowu, tak jak jest przy "gdyby" - obejrzyjcie na innym filmiku -

te końcówki są takie same, jak w czasowniku "być: "ja jestem", a więc "żebym".

Jeśli w drugiej części zdania, w drugiej części zdania,

ja jestem subiektem (podmiotem).

"Żebyś" tak jak "jesteś" - ty.

"Żeby" bez końcówki dla "on", "ono" i "ona",

na przykład:

"Powiem mu to, żeby dał - on - żeby dał ci spokój"

(za moment wrócimy do przykładów).

Dalej liczba mnoga: jest "jesteśmy",

a więc "żebyśmy", "żebyśmy".

Wy "jesteście",

a więc "żebyście".

Zobaczcie, cały czas mamy "żeby" plus odpowiednie końcówki i "oni, one są"

tam nie ma nowej końcówki, a więc

"żeby".

Po prostu "żeby".

I teraz po tych spójnikach

w dobrych formach

mamy zawsze, uwaga,

znowu jak przy "gdyby",

tylko trzecią osobę czasu przeszłego,

to, co było,

liczby pojedynczej (singular) albo liczby mnogiej (plural).

Zobaczymy w praktyce.

Powiedziałam, że tutaj

mogą być różne czasy,

różne tryby,

skoncentrujemy się na drugiej części zdania.

Zrobiłeś to, coś, jakąś sytuację, jakąś akcję,

"żebym była szczęśliwa",

czyli ty zrobiłeś coś, żebym ja

była szczęśliwa.

Następne zdanie:

"Jest dla ciebie miła",

na przykład mówię to komuś:

żebyś ty

kupił jej samochód",

"Jest dla ciebie miła, żebyś kupił jej samochód".

Czyli celem tego, że ona jest miła,

jest to, że ona chce mieć samochód od ciebie.

Następne zdanie:

"Powiem mu to,

żeby dał ci spokój".

"On" - "żeby",

"żeby", trzecia osoba:

"dał ci spokój".

Przejdźmy do liczby mnogiej (do plural).

Pytanie mam takie, zobaczycie, to może być też pytanie, może być rozkaz, może być

fakt jakiś stwierdzony, jak w pierwszym zdaniu.

"Czy kupiliście nam dom na wsi,

(teraz my jesteśmy, pierwszy subiekt "wy": czy wy kupiliście nam dom na wsi)

żebyśmy mieszkali daleko od was?".

Tu może być znak zapytania.

"Czy kupiliście na dom na wsi, żebyśmy my

mieszkali daleko od was?".

To jest takie pytanie z pretensją trochę.

A może z ulgą? Ulga? Uff!

Nie wiem.

Następna forma dla "wy". Zobaczcie. "Chciałabym" -

tutaj subiekt zawsze jest inny niż tutaj. Zawsze inny, bo jeśli byłby ten sam,

wtedy mam konstrukcję z bezokolicznikiem (z infinitivem).

A więc "Chciałabym"

- teraz wy jesteście subiektem,

wy jesteście subiektem -

"Ja chciałabym, żebyście wy

pięknie mówili -

- "mówili" trzecia osoba - po polsku".

"Chciałabym, żebyście pięknie mówili po polsku".

Znowu, ja jestem subiektem, "wy jesteście",

dlatego "żebyście" -

ta forma dla "wy" -

plus trzecia osoba czasu przeszłego (plural), bo "wy" to plural.

I ostatni przykład:

"Poproś" - mówię do kogoś -

"żeby oni...", na przykład mówię: "Łukasz, poproś tamtych studentów,

żeby rozmawiali ciszej,

bo jest za głośno".

Tak, a więc

"poproś" - tu subiektem jest Łukasz -

"Poproś, ty Łukasz, poproś tamtych studentów,

żeby oni rozmawiali ciszej".

Dobrze, więc jeżeli opanujemy już te transformacje,

pomówmy o funkcjach.

Czasowniki, które łączą się ze spójnikiem "żeby",

mają bardzo różne znaczenia.

Zaczniemy od

pewnej konstrukcji gramatycznej,

która wiąże się

z mową zależną.

Co to jest mowa zależna?

Mowa zależna

to jest

przytoczenie, czyli

powiedzenie tego,

co ktoś powiedział,

ale nie cytujemy,

tylko mówimy swoimi słowami.

Na przykład:

byłam u lekarza,

boli mnie szyja, bolą mnie plecy

i lekarz mówi:

"Proszę pani,

proszę chodzić na basen".

Ja teraz

nie chcę cytować,

ale mówię: "Lekarz

zasugerował mi,

poradził mi,

żebym - ja, tu lekarz jest subiektem, tu ja -

żebym - zobaczcie -

żebym

- trzecia osoba czas przeszły -

chodziła

na basen".

"Lekarz poradził mi,

żebym chodziła na basen".

Teraz

przejdziemy do celu, a potem do czasowników, o których

opowiem troszkę więcej.

A więc,

zdania z "żeby" mogą mówić o celu, czyli

o tym, po co coś robimy.

Na przykład:

"Pojadę do schroniska", "do schroniska" - schronisko

to jest miejsce, gdzie mieszkają

zwierzęta, bardzo często takie biedactwa,

takie czasami troszkę chore albo stare psy, koty i inne zwierzęta -

i ja teraz mam taki cel:

"Pojadę do schroniska" -

ktoś może zapytać "po co?" -

a ja mówię:

"żeby zaadoptować psa".

I zobaczcie,

ja pojadę

i ja chcę adoptować psa.

Dlatego tu jest konstrukcja "żeby"

plus infinitive (bezokolicznik).

To zdanie

mogę powiedzieć też inaczej:

"Pojadę do schroniska

zaadoptować psa".

Ma ten sam sens,

ale

jeśli subiekty (podmioty) nie będą takie same,

zdanie celowe

musi być skonstruowane według tego modelu.

Na przykład:

"Ja zamknę okno".

Po co?

"Żeby było cieplej", bo na dworze jest

zimno, więc ja zamknę okno -

"żeby było, tutaj było, cieplej". Już nie "okno", ani "ja".

Tutaj nie "ja" jestem subiektem w drugim zdaniu.

I teraz

mamy takie konstrukcje

związane z negacją, które

bardzo często wiążą się z transformacją z "żeby".

Nie muszą, ale bardzo często się wiążą. Zobaczcie.

Łukasz w jednym z filmów mówił,

że gdyby mógł nauczyć się jednej rzeczy perfekcyjnie,

chciałby nauczyć się gotować,

bardzo dobrze gotować.

I teraz możemy powiedzieć tak

(zdanie pozytywne bez negacji):

"Sądzę, że nauczysz się gotować".

A druga osoba powie tak,

zaneguje to:

"Nie sądzę,

żebyś"

- bo ty jesteś subiektem -

"nauczył się"

- trzecia osoba czasu przeszłego.

"Nie sądzę,

żebyś nauczył się gotować".

Oczywiście, to zdanie możemy też powiedzieć

w sposób trochę mniej skomplikowany, na przykład:

"Sądzę, że nauczysz się gotować",

"Nie sądzę, że nauczysz się gotować",

ale Polacy bardzo często

w takich zdaniach

robią taką transformację.

Oba zdania, oczywiście, mają ten sam sens.

Spójnik "żeby",

spójnik "żeby" bardzo często

występuje wtedy, kiedy mówimy o prośbach,

czyli jeśli o coś prosimy,

na przykład:

"Proszę cię,

żebyś to zrobił", "Proszę cię,

żebyś to zrobił".

A więc, zobaczcie, znowu "ty" - "żebyś"

i trzecia osoba czasu przeszłego "zrobił".

"Proszę was,

żebyście uczyli się polskiego".

Tak zmieniamy formę w zależności od

subiektu i od tego,

kto jest....,

do kogo jest adresowane to zdanie.

Kolejna funkcja to życzenia.

Oczywiście to mogą być bardzo pozytywne życzenia, na przykład

"Życzył mi, żebym była szczęśliwa",

"On życzył mi, żebym

ja była - trzecia osoba czas przeszły -

szczęśliwa", ale

bardzo często

mówimy o takich życzeniach,

które są naszymi obawami,

na przykład

kiedy jadę pierwszy raz na narty,

nie, na nartach jeszcze dobrze, ale nie umiem jeździć na snowboardzie,

jadę pierwszy raz na snowboard

i teraz mój kolega, moja koleżanka albo mama, najlepiej mama powie:

"Żebyś tylko nie złamała nogi", "Żebyś tylko nie złamała nogi",

"Żebyś - ty - nie złamała

- bo jestem dziewczyną -

"Żebyś tylko nie złamała nogi".

Bo mama się martwi, że mogę złamać, bo jeszcze nie umiem jeździć na snowboardzie.

Możemy też w ten sposób oczywiście wyrażać rozkazy.

Różne inne sytuacje też będą związane z żądaniami, z rozkazami, z prośbami,

z życzeniami, z naleganiem będą

występowały ze spójnikiem "żeby".

Tutaj

przygotowałam wam

grupę kilku czasowników

(jest ich o wiele więcej),

których używamy albo w mowie zależnej, ale nie wszystkich,

albo właśnie w rozkazach, w jakichś sytuacjach, gdzie ktoś nam coś proponuje i tak dalej.

A więc mogę powiedzieć tak,

na przykład,

"mówić",

czyli "powiedzieć" - czasownik dokonany:

"Łukasz powiedział,

żebym

nagrała jeszcze dwa filmy".

Tak Łukasz powiedział, to była sugestia: "Ania,

nagraj jeszcze dwa filmy".

A więc "Łukasz powiedział,

żebym - ja -

nagrała jeszcze dwa filmy".

Ale teraz zobaczycie,

jeżeli Łukasz mówi o jakimś fakcie,

a faktem jest na przykład to,

że dzisiaj jest niedziela,

i teraz Łukasz mówi tak:

"Dzisiaj jest niedziela",

wtedy nie używam "żeby", wtedy mówię tak:

"Łukasz powiedział - "powiedzieć"

czasownik perfektywny od "mówić" - że

dzisiaj jest niedziela".

Tak, a więc te czasowniki

będą występowały z "żeby",

jeśli nie mówimy o faktach,

czyli mówimy o prośbach, życzeniach, sugestiach.

Chciałabym

- moje życzenie, moja prośba, życzenie -

chciałabym, żebyście oglądając nasze filmy,

nauczyli się polskiego.

I prosiłabym was,

żebyście subskrybowali nasz kanał.

Dziękuję! Paa!