History of Iran 19
سلام . امروز دربارۀ یک انقلاب در دوران قاجار حرف می زنم . در دورۀ پادشاهی مظفرالدین شاه قاجار ،اوضاع سیاسی ،اجتماعی و اقتصادی ایران به دلیل مشکلات داخلی و افزایش نفوذ و دخالت روسیه و انگلستان آشفته شد . مردم ایران برای رهایی از آن وضع نابسامان ،جنبش عظیمی به پا کردند .
هدف این جنبش تغییر شیوهٔ حکومت و ایجاد امنیت ،عدالت ،آزادی ،پیشرفت کشور و رهایی از استبداد داخلی و سلطهٔ خارجی بود . این جنبش ،که به انقلاب مشروطه معروف شد ،دلایل و زمینه های متعددی داشت . زمینه های سیاسی و اقتصادی و همچنین زمینه های فکری و فرهنگی داخلی و خارجی . همان طور که قبلاً گفتم، به دلیل ناتوانی حکومت قاجار در برابر روسیه و انگلستان، قسمت های زیادی از خاک ایران جدا شد.
از سوی دیگر ،واگذاری امتیازهای بسیار به انگلیس و روسیه ،علاوه بر اینکه باعث تسلط آن ها بر منابع ثروت اقتصادی کشور شد ،ضربهٔ شدیدی به صنعت ،کشاورزی و بازرگانی ایران وارد کرد . و بیکاری را در سراسر کشور گسترش داد . همچنین، روحانیون با آموزه های دینی مردم را به مبارزه با ظلم و تلاش برای برقراری عدالت دعوت می کردند. یکی دیگر از علل مهم انقلاب مشروطه ،آشنایی ایرانیان با افکار و دستاوردهای تمدن جدید اروپا بود .
همزمان با تأسیس حکومت قاجار ،انقلاب کبیر فرانسه رخ داد . این انقلاب ،باعث گسترش اندیشهٔ آزادی خواهی و حکومت مشروطه در سراسر اروپا شد . درنتیجه، عده ای از ایرانیان که در جست و جوی دلایل عقب ماندگی ایران و پیشرفت کشورهای اروپایی بودند، متوجه نظام مشروطه و حکومت قانونمند در آن کشورها شدند. آنان سرانجام به این نتیجه رسیدند که ایران هم با داشتن حکومت مشروطه می تواند در مسیر پیشرفت قرار گیرد .
این عده که اغلب تحصیلکرده های اروپا و مدرسهٔ دارالفنون بودند ،و به روشنفکران معروف شدند ،تلاش می کردند که از طریق کتاب و روزنامه ،مردم را با مزایای حکومت قانون مدار و معایب حکومت استبدادی آشنا کنند . علاوه بر علما و روشنفکران که رهبری انقلاب مشروطه را عهده دار بودند، گروه ها و قشرهای اجتماعی مختلف مانند تجار و کارگران هم در این انقلاب نقش مؤثری داشتند. سرانجام ،مظفرالدین شاه تسلیم خواسته های ملت شد . و فرمان مشروطه را در سال هزار و نهصد و شش میلادی صادر کرد .
پس از آن ،مجلس شورای ملی تشکیل شد . و برای اولین بار ایران دارای قانون اساسی شد . اما حکومت مشروطه از همان ابتدای پیروزی با مشکلات مختلف داخلی و خارجی روبرو شد . و هدف های اصلی آن تحقق نیافت .
مهم ترین این مشکلات مخالفت طرفداران حکومت استبدادی ،اختلاف میان مشروطه خواهان ،افزایش دخالت های خارجی ،و وقوع جنگ جهانی اول بود . مظفرالدین شاه مدت کوتاهی پس از صدور فرمان مشروطه درگذشت . محمدعلی شاه ،جانشین او ،تصمیم گرفت حکومت مشروطه را نابود کند . و نظام پادشاهی استبدادی را دوباره برقرار کند .
به دستور او مجلس به توپ بسته شد . و منحل گردید . جنگ جهانی اول در سال هزار و نهصد و چهارده میلادی آغاز شد . دولت ایران در ابتدای جنگ بی طرفی کامل خود را اعلام کرد .
اما انگلستان، روسیه و عثمانی این بی طرفی را نادیده گرفتند. و نیروهای خود را وارد ایران کردند .
جنگ جهانی اول موجب بی ثباتی و آشفتگی بیشتر اوضاع ایران شد. دولت مرکزی به نهایت ضعف رسید . و تسلط خود را بر امور کشور از دست داد . در آن سال ها ،ایرانیان دچار مصیبت های بزرگی مانند قحطی ،فقر ،گرسنگی و شیوع بیماری های واگیردار شدند . و افراد زیادی جان خود را از دست دادند .
