History of Iran 9
سلام. این اپیزود نهم از مجموعۀ تاریخ ایران هست. امروز دربارۀ دوران بعد از هخامنشیان حرف می زنم. همون طور که قبلاً گفتم، دورۀ هخامنشیان وقتی تمام شد که اسکندر مقدونی به ایران حمله کرد. و بسیاری از شهرهای ایران از جمله تخت جمشید را به آتش کشید. اسکندر علاوه بر ایران، مصر و قسمت هایی از هندوستان را هم تصرف کرد. او سرانجام بر اثر بیماری درگذشت. پس از مرگ اسکندر مقدونی در سال سیصد و بیست و سه قبل از میلاد، میان سرداران او بر سر فرمانروایی آن قلمروی پهناور نبردی طولانی در گرفت. تا اینکه بالاخره سلوکوس با کنار زدن رقبای دیگر بابل را فتح کرد. و این آغاز سلطنت سلسلۀ سلوکیان بر سرزمین های امپراطوری اسکندر بود. سلوکیان از همان ابتدای سلطنت، به دلیل نداشتن پایگاهی قومی در میان مردم قلمرو خویش و تفاوت فاحش فرهنگ ایرانی با یونانی ها دچار مشکلاتی شدند. سلوکوس برای تسلط بر اوضاع داخلی، مهاجران یونانی را در میان ایرانیان مستقر کرد. سلوکیان می خواستند خط و زبان یونانی را در ایران رواج دهند. آن ها شهرهای ایران را با اسامی و لقب های یونانی نامگذاری کردند. و بسیار تلاش می کردند که به حکومت خود در ایران قدرت بدهند. اما جنگ های متعدد آنان با رقیبان و دشمنان غربی باعث می شد تمام مالیات ها صرف مخارج نظامی، درباری و دیوانی شود. این موضوع فقر مردم ایران را بیشتر می کرد و خود به دشمنی ایرانیان و سلوکیان می افزود. اختلافات داخلی و بلندپروازی های گروهی از سرداران موجب جدال ها و استقلال طلبی های متعدد شد. این وقایع در نیمه قرن سوم پیش از میلاد، شرایط را برای ظهور یک نهضت ایرانی که بتواند همۀ مردم را به زیر پرچم خود برای مخالفت و شورش بر ضد بیگانگان جمع کند، مهیا می کرد. همان طور که قبلاً گفتم پارت ها یکی از اقوام آریایی بودند. رئیس یکی از قبایل پارت معروف به «اشک » یا «ارشک » با هدف مقابله با سلوکیان، پارتیان و دیگر اقوام ایرانی را متحد کرد. او با استفاده از اختلافات سلوکیان، توانست قسمت هایی از ایران را آزاد کند. مورخان وی را مؤسس سلسله اشکانی در سال دویست و پنجاه قبل از میلاد می دانند. این اولین دولت ایرانی بعد از هخامنشیان بود که شکل می گرفت. جانشینان اشک به مبارزه با سلوکیان ادامه دادند و موفق شدند به تدریج سایرمناطق ایران را نیز از زیر سلطهٔ سلوکیان نجات دهند. اشکانیان پس از آن به مدت چند قرن با تمام توان در برابر حمله های مکرر سپاه نیرومند روم ایستادند. و اجازه ندادند بار دیگر ایران به دست بیگانگان بیفتد. اشکانیان که در غرب به امپراطوری پارت ها معروفند، نزدیک پانصد سال بر ایران حکومت کردند. و مهم ترین رسالت آنها جلوگیری از نفوذ فرهنگ یونانی به ایران بود. آنها خود را وارث هخامنشیان می دانستند. و توانستند حکومت ایرانی مستحکمی پدید آورند. از مهم ترین وقایع دورۀ اشکانی، جنگ حران میان سپاه ایران و روم بود. که در آن سورنا سردار اشکانی، کراسوس سردار رومی را شکست داد. در قرن دوم میلادی، عواملی مثل ضعف در حکومت مرکزی و دربار اشکانی به دلیل جنگهای داخلی، سه حملۀ بزرگ رومیان به غرب حکومت و شیوع طاعون اشکانیان را ضعیف کرده بود. ضعف اشکانیان منجر به شورش اردشیر بابکان، فرمانروای اصطخر در پارس، شد. او در سال دویست و بیست و چهار میلادی با ورود به تیسفون، پایتخت اشکانیان، پایان دولت اشکانی را رقم زد. و بدین ترتیب شاهنشاهی ساسانی شکل گرفت.
