History of Iran 23
بعد از رضا شاه، پسرش محمدرضا پهلوی شاه ایران شد.
محمدرضا پهلوی دومین و آخرین پادشاه دودمان پهلوی و آخرین پادشاه ایران از سال هزار و نهصد و چهل و یک تا هزار و نهصد و هفتاد و نه بود.
وقتی محمدرضا پهلوی شش سال داشت، پدرش پادشاه شد و او به ولیعهدی ایران رسید. تحصیلات مقدماتی را در تهران و تحصیلات متوسطه را در سوئیس به اتمام رساند. و در بازگشت به ایران با درجهٔ ستوان دوم از دانشکده افسری فارغالتحصیل شد.
در سال هزار و نهصد و چهل و یک کشور ایران به دست نیروهای انگلستان و شوروی مورد هجوم گسترده قرار گرفت. که از تاب تحمل ارتش جدید ایران خارج بود. رضا شاه پهلوی پیش از رسیدن قوای متفقین به تهران، فرزندش را به عنوان جایگزین به مجلس شورای ملی معرفی کرد. که مورد تصویب قرار گرفت. بنابراین در جنگ جهانی دوم و همزمان با اشغال ایران، محمدرضا پهلوی در بیست و دو سالگی به پادشاهی رسید. در آغاز قدرت کمی داشت، ولی با پایان اشغال ایران و خروج نیروهای خارجی از کشور، با پشتیبانی امریکا و با سیاست نخستوزیر قوام اوضاع ایران را سر و سامان داد.
زمانی که سه مرد قدرتمند آن روزگار، وینستون چرچیل، فرانکلین روزولت و ژوزف استالین برای شرکت در کنفرانس تهران به تهران رفتند، میزبانی شاه را نپذیرفتند. و در سفارتهای خود اقامت کردند. تنها استالین بود که به دیدار وی رفت. شاه جوان ناچار شد برای ملاقات با چرچیل و روزولت، به سفارت شوروی که محل کنفرانس بود برود.
شاه در هزار و نهصد و چهل و نه در دانشگاه تهران مورد یک ترور نافرجام قرار گرفت. مدتی پس از نجات از این ترور، با تشکیل مجلس سنا بر قدرت او افزوده شد. در دوران پادشاهی او، صنعت نفت ایران به رهبری محمد مصدق ملی شد. در دوران او با پشتیبانی سازمان اطلاعات و امنیت خارجی بریتانیا و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، کودتایی برای برکناری مصدق به راه افتاد. با شکست خوردن این کودتا، محمدرضا شاه ایران را ترک کرد و به ایتالیا رفت، ولی با موفقیت کودتای بعدی مصدق برکنار شد و شاه بار دیگر به قدرت رسید.
شاه به توسعهٔ اقتصادی و افزایش قدرت نظامی کشور علاقه داشت. و بخش زیادی از درآمد نفتی کشور را صرف ارتش ایران میکرد. او تحت عنوان انقلاب سفید و با هدف رسمی قرار گرفتن ایران در بین مدرنترین کشورهای جهان تا پایان سدهٔ بیستم، مجموعهای از اصلاحات اقتصادی اجتماعی مانند اصلاحات ارضی را آغاز نمود. در سال های پیش رو، ایران رشد اقتصادی سریعی را شاهد بود. محمدرضا شاه نظام تکحزبی را در کشور حاکم کرد. و عملاً در شانزده سال پایان پادشاهی تقریباً هیچ یک از تصمیمات کلیدی کشوری بدون نظر مساعد او گرفته نمیشد. سرانجام او در هزار و نهصد و هفتاد و نه و در پی اعتراضهای گستردۀ مخالفان به رهبری روحالله خمینی، ایران را برای همیشه ترک کرد. وی در طول زندگی خود سه بار ازدواج کرد و صاحب پنج فرزند شد.
محمدرضا شاه در طول زندگی، چهار کتاب دربارهٔ زندگی خود و ایران نوشت. که آخرین آنها اندکی پیش از مرگ او به پایان رسید. او دو سال بعد از ترک ایران، در سن شصت سالگی و در اثر سرطان در مصر درگذشت. و در یکی از مهمترین مساجد قاهره به خاک سپرده شد.
در دوران محمدرضا شاه، زنان به برداشتن حجاب تشویق می شدند. ولی رویۀ سرسختانۀ رضا شاه اعمال نمی شد. البته ممنوعیت هایی برای استفاده از حجاب مثلاً در محیط های آموزشی گذاشته شد.
در سی و هفت سال سلطنت محمدرضا پهلوی، بی آنکه اجباری در کار باشد، پوشش زنان جامعه آرام آرام شبیه زنان اروپائی شد، اما در راهپيمایی های ضدسلطنتی قبل از انقلاب، زنانی وارد عرصه تظاهرات شهری شدند که پيش از آن در خانه ها بودند و حجاب داشتند.
در ادامه دربارۀ اتفاق های مهم دوران سلطنت آخرین شاه ایران، مثل ملی شدن صنعت نفت، کودتا، و سیاست های داخلی و خارجی شاه بیشتر حرف می زنم.
