×

We use cookies to help make LingQ better. By visiting the site, you agree to our cookie policy.


image

LINGUA LATĪNA PER SĒ ILLŪSTRĀTA, CAPITULUM QUĀRTUM DECIMUM

CAPITULUM QUĀRTUM DECIMUM

NOVUS DIĒS

Nox est. Familia dormit. Vīlla Iūliī obscūra et quiēta est. Mārcus quiētus in lectō suō cubat; is bene dormit. Quīntus dormīre nōn potest, quod et caput et pēs eī dolet. Bracchium quoque dolet Quīntō; itaque is nōn dormit, sed vigilat.

Cubiculum in quō Quīntus cubat nōn magnum est, nec magnum est cubiculum Mārcī. Utrumque cubiculum parvum est. Uterque puer cubat in cubiculō parvō, neuter in cubiculō magnō. Neutrum cubiculum magnum est. Uterque puer quiētus est, neuter puer sē movet. Alter puer dormit, alter vigilat. Alter ē duōbus puerīs valet, alter aegrōtat. Uter puer aegrōtat, Mārcusne an Quīntus? Quīntus aegrōtat, Mārcus valet.

Āēr frīgidus cubiculum Mārcī intrat, fenestra enim aperta est. Mārcus fenestrā apertā dormit. Fenestra Quīntī aperta nōn est. Altera ē duābus fenestrīs est aperta, altera clausa. Utra fenestra clausa est? Fenestra Quīntī. Is fenestrā clausā dormit, quia aeger est.

Ecce gallus canit: "Cucurrū! Cucucurrū!" Gallus canēns novum diem salūtat.

Mārcus oculōs nōn aperit neque sē movet. Quīntus, quī oculīs aperīs iacet, super lectum sē vertit. Puer dormiēns gallum canentem nōn audit. Puer vigilāns gallum audit, et Dāvum vocat.

Dāvus cubiculum intrāns interrogat: "Quōmodo sē habet pēs tuus hodiē?"

Quīntus respondet: "Pēs male sē habet, nec pēs tantum, sed etiam caput et bracchium dolet. Ō, quam longa nox est! Sed iam māne est, nam gallus canit. Dā mihi aquam, Dāve!"

Dāvus Quīntō aquam in pōculō dat. Puer aquam bibit. Servus puerum bibentem aspicit.

Dāvus Quīntum in lectō iacentem relinquit et cubiculum Mārcī intrat. Mārcus adhūc dormit. Dāvus ad puerum dormientem adit eumque excitat. Quōmodo servus puerum excitat? In aurem puerī dormientis magnā vocē clāmat: "Mārce! Māne est!" Eō modō excitātur Mārcus, et oculōs aperiēns servum apud lectum stantem videt. Iam neuter ē duōbus puerīs dormit.

"Hōra prīma est" inquit Dāvus, "Surge ē lectō!"

Mārcus ē lectō surgit. Iam nōn cubat in lectō, sed ante lectum stat. Mārcus Dāvum aquam afferre iubet: "Affer mihi aquam ad manūs!"

Servus Mārcō aquam affert et "Ecce aqua" inquit, "Lavā faciem et manūs! Manūs tuae sordidae sunt."

Mārcus prīmum manūs lavat, deinde faciem.

Dāvus: "Aurēs quoque lavā!"

"Sed aurēs" inquit Mārcus "in faciē nōn sunt!"

Dāvus: "Tacē, puer! Nōn modo faciem, sed tōtum caput lavā! Merge caput in aquam!"

Mārcus caput tōtum in aquam mergit atque etiam aurēs et capillum lavat. Iam tōtum caput eius pūrum est. Aqua nōn est pūra, sed sordida.

Aqua quā Mārcus lavātur frīgida est; itaque puer manūs et caput sōlum lavat, nōn tōtum corpus. Māne Rōmānī faciem et manūs aquā frīgidā lavant; post merīdiem tōtum corpus lavant aquā calidā.

Mārcus caput et manūs tergēns Dāvum interrogat: "Cūr frāter meus tam quiētus est?"

Dāvus respondet: "Quīntus adhūc in lectō est."

Mārcus: "In lectō? Quīntus, quī ante mē surgere solet, adhūc dormit! Excitā eum!"

"Nōn dormit" inquit Dāvus, "Frāter tuus vigilat, nec surgere potest, quod pēs et caput eī dolet."

Mārcus: "Mihi quoque caput dolet!"

Dāvus: "Tibi nec caput nec pēs dolet! Caput valēns nōn dolet nec membra valentia."

Per fenestram apertam intrat āēr frīgidus. Mārcus frīget, quod corpus eius nūdum est (id est sine vestīmentīs); itaque Mārcus vestīmenta sua ā servō poscit: "Dā mihi tunicam et togam! Vestī mē!" Dāvus puerō frīgentī tunicam et togam dat, neque eum vestit: necesse est puerum ipsum sē vestīre. Mārcus prīmum tunicam induit, deinde togam. Puer iam nūdus nōn est.

(Toga est vestīmentum album, quod virī et puerī Rōmānī gerunt. Graecī et barbarī togam nōn gerunt. Multīs barbarīs magna corporis pars nūda est. Virō togātō nūlla pars corporis est nūda praeter bracchium alterum. Utrum bracchium virō togātō nūdum est, dextrumne an sinistrum? Bracchium dextrum est nūdum, bracchium sinistrum togā operītur. Mīlitēs togam nōn gerunt, nēmō enim togātus gladiō et scūtō pugnāre potest. Utrā manū mīles gladium gerit? Manū dextrā gladium gerit, scūtum gerit manū sinistrā.)

Mārcus, quī pedibus nūdīs ante lectum stat, calceōs poscit: "Dā mihi calceōs! Pedēs frīgent mihi." Dāvus eī calceōs dat, et eum sēcum venīre iubet: "Venī mēcum! Dominus et domina tē exspectant."

Mārcus cum servō ātrium intrat, ubi parentēs sedent līberōs exspectantēs. Ante eōs in parvā mēnsā pānis et māla sunt. Parentēs ā fīliō intrante salūtantur: "Salvēte, pater et māter!" et ipsī fīlium intrantem salūtant: "Salvē, Mārce!"

Māter alterum fīlium nōn vidēns Dāvum interrogat: "Quīntus quōmodo sē habet hodiē?"

Dāvus: "Quīntus dīcit 'nōn modo pedem, sed etiam caput dolēre'."

Aemilia surgit et ad fīlium aegrōtantem abit. Māter fīliō suō aegrōtantī pānem et mālum dat, sed ille, quī multum ēsse solet, hodiē nec pānem nec mālum ēst. Puer aegrōtāns nihil ēsse potest.

Mārcus autem magnum mālum ā patre poscit: "Dā mihi illud mālum, pater! Venter vacuus est mihi."

Iūlius Mārcō pānem dāns "Prīmum ēs pānem" inquit, "deinde mālum!"

Mārcus pānem suum ēst. Deinde pater eī in utramque manum mālum dat, et "Alterum mālum nunc ēs" inquit, "alterum tēcum fer!"

Dāvus Mārcō librum et tabulam et stilum et rēgulam affert.

Iūlius: "Ecce Dāvus tibi librum et cēterās rēs tuās affert. Sūme rēs tuās atque abī!"

"Sed cūr nōn venit Mēdus?" inquit Mārcus, quī Mēdum adhūc in familiā esse putat. Is servus cum puerīs īre solet omnēs rēs eōrum portāns. Mārcus ipse nūllam rem portāre solet praeter mālum.

Iūlius: "Mēdus tēcum īre nōn potest. Hodiē necesse est tē sōlum ambulāre."

Mārcus: "...atque mē ipsum omnēs rēs meās portāre? Cūr ille servus mēcum venīre nōn potest ut solet? Etiamne Mēdō caput dolet?"

Iūlius: "Immō bene valet Mēdus, sed hodiē aliās rēs agit."

Mārcus: "Quae sunt illae rēs?"

Iūlius nihil ad hoc respondet et "Iam" inquit "tempus est discēdere, Mārce."

Mārcus mālum, librum, tabulam, stilum, rēgulamque sēcum ferēns ē vīllā abit. Fīlius ā patre discēdēns "Valē, pater!" inquit.

"Valē, Mārce!" respondet pater, "Bene ambulā!"

Quō it Mārcus cum rēbus suīs? Vidē capitulum quīntum decimum!


CAPITULUM QUĀRTUM DECIMUM HOOFDSTUK VIER

NOVUS DIĒS NEW DIS Nuevo día NIEUWE DIS

Nox est. It is night. Es de noche. Familia dormit. Die Familie schläft. The family sleeps. La familia duerme. Vīlla Iūliī obscūra et quiēta est. Die Villa von Julius ist dunkel und still. The villa of Julius is dark and quiet. Villas de julio oscuras y tranquilas. Mārcus quiētus in lectō suō cubat; is bene dormit. Marcus sleeps quietly on his bed; he sleeps well. Marcus tranquilo en la cama durmiendo; duerme bien. Marcus dort tranquillement sur son lit ; il dort bien. Marcus slaapt rustig op zijn bed; hij slaapt goed. Quīntus dormīre nōn potest, quod et caput et pēs eī dolet. Quintus can't sleep, which hurts his head and foot. Quinto no iba a dormir el hecho de que tanto la cabeza como los pies le dolieran la cabeza. Quintus kan niet slapen, wat pijn doet aan hoofd en voet. Bracchium quoque dolet Quīntō; itaque is nōn dormit, sed vigilat. Quinto's arm also hurts; therefore he does not sleep, but watches. Su brazo también es doloroso, tiene el quinto; Y no está durmiendo, pero estaba despierto. Quinto's arm doet ook pijn; daarom slaapt hij niet, maar is wakker. O braço de Quinto também dói; portanto, ele não dorme, mas está acordado.

Cubiculum in quō Quīntus cubat nōn magnum est, nec magnum est cubiculum Mārcī. The room in which Quintus is sleeping is not great, nor is the room of Marcus large. La habitación, en la que llama el paciente, no tiene gran cosa, ni gran cosa en su habitación, Marcia. De kamer waarin Quintus slaapt is niet groot, en de kamer van Marcus ook niet groot. O quarto em que Quintus está dormindo não é grande, nem o quarto de Marcus é grande. Utrumque cubiculum parvum est. Each room is small. Tanto la habitación es pequeña. Chaque chambre est petite. Elke kamer is klein. Cada quarto é pequeno. Uterque puer cubat in cubiculō parvō, neuter in cubiculō magnō. Cada niño que duerme en su dormitorio era pequeño, neutral en su dormitorio genial. Elke jongen slaapt in een kleine slaapkamer, noch in een grote kamer. Neutrum cubiculum magnum est. Neutral room is great. Pero ni alma en su habitación, es considerable. Neutrale kamer is geweldig. Uterque puer quiētus est, neuter puer sē movet. Each boy is at rest, but neither boy moves himself. Todos los niños están callados, pero ninguno se mueve. Elke jongen is in rust, maar geen van beide jongen beweegt zichzelf. Cada menino está em repouso, mas nenhum dos meninos se move. Alter puer dormit, alter vigilat. One boy sleeps, the other watches. De ene jongen slaapt, de andere kijkt. Um menino dorme, o outro observa. Alter ē duōbus puerīs valet, alter aegrōtat. One of the two boys is ill, the other is ill. L'un des deux garçons est en bonne santé, l'autre est malade. Een van de twee jongens is gezond, de andere is ziek. Um dos dois meninos está saudável, o outro está doente. Uter puer aegrōtat, Mārcusne an Quīntus? Which boy is sick, Marcus or Quintus? Quel garçon est malade, Marcus ou Quintus ? Welke jongen is ziek, Marcus of Quintus? Qual menino está doente, Marcus ou Quintus? Quīntus aegrōtat, Mārcus valet. Quintus is ill, Marcus is healthy. Quintus is ziek, Marcus is gezond. Quintus está doente, Marcus está saudável.

Āēr frīgidus cubiculum Mārcī intrat, fenestra enim aperta est. The cold air enters Mark's room, for the window is open. De koude man komt Marks kamer binnen, want het raam staat open. O homem frio entra no quarto de Mark, pois a janela está aberta. Mārcus fenestrā apertā dormit. Marcus sleeps through an open window. Marcus slaapt door een open raam. Marcus dorme através de uma janela aberta. Fenestra Quīntī aperta nōn est. The Five Window is not open. De Vijf Venster is niet open. Altera ē duābus fenestrīs est aperta, altera clausa. One of the two windows is open, the other closed. Een van de twee ramen is open, de andere gesloten. Uma das duas janelas está aberta, a outra fechada. Utra fenestra clausa est? Which window is closed? Welk raam is dicht? Fenestra Quīntī. Five windows. Is fenestrā clausā dormit, quia aeger est. He sleeps with a window closed, because he is sick. Hij slaapt omdat hij ziek is met een raam dicht. Ele dorme porque está doente com a janela fechada.

Ecce gallus canit: "Cucurrū! Behold, the cock sings: "I have run!" Zie, de haan zingt: "Ik heb gerend!" Eis que o galo canta: "Eu corri!" Cucucurrū!" We have run!" We zijn gelopen!" Gallus canēns novum diem salūtat. The white cock greets the new day. Le coq blanc salue le nouveau jour. De witte haan begroet de nieuwe dag. O galo branco saúda o novo dia.

Mārcus oculōs nōn aperit neque sē movet. Marcus does not open his eyes, nor does he move himself. Marcus n'ouvre pas les yeux et ne bouge pas non plus. Marcus doet zijn ogen niet open en beweegt zich ook niet. Quīntus, quī oculīs aperīs iacet, super lectum sē vertit. Quintus, who lies with open eyes, turns himself on the bed. Quintus, qui ment les yeux ouverts, se retourne sur le lit. Quintus, die met open ogen ligt, draait zich om op het bed. Quintus, que está deitado de olhos abertos, vira-se na cama. Puer dormiēns gallum canentem nōn audit. The sleeping boy does not hear the cock sounding. Le garçon endormi n'entend pas sonner le coq. De slapende jongen hoort de pik niet klinken. O menino adormecido não ouve o som do galo. Puer vigilāns gallum audit, et Dāvum vocat. The boy, awake, hears the cock, and calls Danus Le garçon, éveillé, entend le coq, et appelle Danus. De jongen, wakker, hoort de haan en roept Danus. O menino, acordado, ouve o galo e chama Danus.

Dāvus cubiculum intrāns interrogat: "Quōmodo sē habet pēs tuus hodiē?" Entering the room Davus asks: "How is your foot today?" Als hij de kamer binnenkomt, vraagt Davus: "Hoe gaat het met je voet vandaag?" Entrando na sala Davus pergunta: "Como está seu pé hoje?"

Quīntus respondet: "Pēs male sē habet, nec pēs tantum, sed etiam caput et bracchium dolet. The fifth replies: The foot is very bad, and not only is the foot, but also the head and arm. De vijfde antwoordt: De voet is erg slecht, en niet alleen de voet, maar ook het hoofd en de arm doen pijn. Ō, quam longa nox est! how long is the night? hoe lang is de nacht? Sed iam māne est, nam gallus canit. But now it is morning, for the cock is playing. Maar nu is het ochtend, want de haan speelt. Dā mihi aquam, Dāve!" Give me water, give me! Geef me water, geef me!

Dāvus Quīntō aquam in pōculō dat. Davus gives the fifth water in a cup. Davus geeft de vijfde water in een kopje. Davus dá a quinta água em um copo. Puer aquam bibit. De jongen drinkt water. Servus puerum bibentem aspicit. The slave child choking tired. De bediende kijkt naar de jongen die drinkt. O servo olha para o menino bebendo.

Dāvus Quīntum in lectō iacentem relinquit et cubiculum Mārcī intrat. Davus leaves Quintus lying on the couch and enters Mark's room. Davus laat Quintus op de bank liggen en gaat Marks kamer binnen. Davus deixa Quintus deitado no sofá e entra no quarto de Mark. Mārcus adhūc dormit. Marcus is still asleep. Marcus slaapt nog. Marcus ainda está dormindo. Dāvus ad puerum dormientem adit eumque excitat. Davus goes to the sleeping boy and wakes him up. Davus gaat naar de slapende jongen en maakt hem wakker. Davus vai até o menino adormecido e o acorda. Quōmodo servus puerum excitat? Hoe voedt de knecht de jongen dan op? Como então o servo cria o menino? In aurem puerī dormientis magnā vocē clāmat: "Mārce! In the ear of the sleeping boy he cries in a loud voice: "Marcus! In het oor van de slapende jongen roept hij met luide stem: "Marcus! No ouvido do menino adormecido ele grita em voz alta: "Marcus! Māne est!" Eō modō excitātur Mārcus, et oculōs aperiēns servum apud lectum stantem videt. At that moment Marcus is excited, and, opening his eyes, sees the servant standing on the bed. A ce moment, Marcus est excité et, ouvrant les yeux, voit le serviteur debout sur le lit. Op dat moment is Marcus opgewonden, en, zijn ogen openend, ziet hij de bediende op het bed staan. Nesse momento Marcus fica excitado e, ao abrir os olhos, vê o criado de pé na cama. Iam neuter ē duōbus puerīs dormit. Now neither of the two boys sleeps. Nu slaapt geen van de twee jongens. Agora nenhum dos dois meninos dorme.

"Hōra prīma est" inquit Dāvus, "Surge ē lectō!" "It is the first hour," said Davus, "Get up from bed!" 'Het is het eerste uur,' zei Davus, 'sta op uit bed!'

Mārcus ē lectō surgit. Marcus gets up from the bed. Marcus staat op van het bed. Marcus se levanta da cama. Iam nōn cubat in lectō, sed ante lectum stat. Now he does not lie on the bed, but stands before the bed. Nu ligt hij niet op het bed, maar staat hij voor het bed. Agora ele não está deitado na cama, mas fica diante da cama. Mārcus Dāvum aquam afferre iubet: "Affer mihi aquam ad manūs!" Marcus orders Danus to bring water: "Bring me some water to give!" Marcus ordonne à Danus d'apporter de l'eau : « Apportez-moi de l'eau à donner ! Marcus beveelt Danus om water te brengen: "Breng me wat water om te geven!" Marcus ordena que Danus traga água: "Traga-me um pouco de água para dar!"

Servus Mārcō aquam affert et "Ecce aqua" inquit, "Lavā faciem et manūs! The servant brings water to Marcus and says, "Here's the water, "Wash your face and hands! De bediende geeft Marcus water en zegt "Hier is het water": "Was je gezicht en handen!" O servo dá água a Marcus e diz "Aqui está a água": "Lave o rosto e as mãos!" Manūs tuae sordidae sunt." Your hands are dirty." Je handen zijn vies."

Mārcus prīmum manūs lavat, deinde faciem. Marcus washes his hands first, then his face. Marcus wast eerst zijn handen, daarna zijn gezicht.

Dāvus: "Aurēs quoque lavā!" Davus: "Wash your ears too!" Davus: "Ook je oren wassen!"

"Sed aurēs" inquit Mārcus "in faciē nōn sunt!" "But the ear," Ashton "in the face, they are!" "Mais les oreilles", a déclaré Marcus, "ne sont pas sur le visage!" 'Maar de oren,' zei Marcus, 'zijn niet op het gezicht!'

Dāvus: "Tacē, puer! Davus: "Hold your tongue, boy! Davus: "Hou je mond, jongen! Davus: "Segure sua língua, garoto! Nōn modo faciem, sed tōtum caput lavā! Wash not only your face, but your whole head! Je wast niet alleen je gezicht, maar je hele hoofd! Merge caput in aquam!" Merge your head into the water!" Steek je hoofd in het water!" Mergulhe sua cabeça na água!"

Mārcus caput tōtum in aquam mergit atque etiam aurēs et capillum lavat. Mark immerses his whole head in water and even washes his ears and hair. Mark dompelt zijn hele hoofd onder in water en wast zelfs zijn oren en haar. Mark mergulha toda a cabeça na água e até lava as orelhas e o cabelo. Iam tōtum caput eius pūrum est. Now his whole head is clean. Nu is zijn hele hoofd schoon. Aqua nōn est pūra, sed sordida. The water is not pure but dirty. Het water is niet zuiver maar vuil.

Aqua quā Mārcus lavātur frīgida est; itaque puer manūs et caput sōlum lavat, nōn tōtum corpus. The water that Mark is washed is cold; Therefore, the boy washes his hands and head alone, not the whole body. Het water dat Marcus wordt gewassen is koud; Daarom wast het kind alleen de handen en het hoofd, niet het hele lichaam. A água que Marcus lava está fria; Portanto, a criança lava apenas as mãos e a cabeça, não todo o corpo. Māne Rōmānī faciem et manūs aquā frīgidā lavant; post merīdiem tōtum corpus lavant aquā calidā. In the morning the Romans wash their face and hands with cold water; After noon wash the whole body with hot water. 's Morgens wassen de Romeinen hun gezicht en handen met koud water; Was na de middag het hele lichaam met warm water. De manhã, os romanos lavam o rosto e as mãos com água fria; Depois do meio-dia, lave todo o corpo com água quente.

Mārcus caput et manūs tergēns Dāvum interrogat: "Cūr frāter meus tam quiētus est?" Marcus, wiping his head and hands, asks Davus: "Why is my brother so quiet?" Marcus veegt zijn hoofd en handen af en vraagt aan Davus: 'Waarom is mijn broer zo stil?' Marcus, enxugando a cabeça e as mãos, pergunta a Davus: "Por que meu irmão está tão quieto?"

Dāvus respondet: "Quīntus adhūc in lectō est." Davus replies: "Fifth is still in bed." Davus antwoordt: "Vijfde ligt nog in bed."

Mārcus: "In lectō? Quīntus, quī ante mē surgere solet, adhūc dormit! Quintus, who is wont to get up before me, is still asleep! Quintus, qui a l'habitude de se lever avant moi, dort encore ! Quintus, die gewoon is voor mij op te staan, slaapt nog! Quintus, que costuma se levantar antes de mim, ainda está dormindo! Excitā eum!" Wake him up!" Maak hem wakker!"

"Nōn dormit" inquit Dāvus, "Frāter tuus vigilat, nec surgere potest, quod pēs et caput eī dolet." "Your brother does not sleep," said Davus, "your brother is awake, and can't get up, because his foot and head hurt." 'Je broer slaapt niet,' zei Davus, 'en je broer is wakker en kan niet opstaan omdat hij zijn voet en hoofd bezeerd heeft.' "Seu irmão não dorme", disse Davus, "e seu irmão está acordado e não pode se levantar porque machucou o pé e a cabeça."

Mārcus: "Mihi quoque caput dolet!" Mark: "My head hurts too!" Mark: "Mijn hoofd doet ook pijn!"

Dāvus: "Tibi nec caput nec pēs dolet! Davus: “You have neither head nor foot hurts! Davus: "Je hebt hoofd noch voet pijn! Caput valēns nōn dolet nec membra valentia." A strong head does not hurt, nor does the strength of the limbs. Een sterk hoofd doet geen pijn, evenmin doet de kracht van de ledematen pijn." Uma cabeça forte não dói, nem a força dos membros dói."

Per fenestram apertam intrat āēr frīgidus. The cold air enters through an open window. De koude lucht komt binnen via een open raam. O ar frio entra por uma janela aberta. Mārcus frīget, quod corpus eius nūdum est (id est sine vestīmentīs); itaque Mārcus vestīmenta sua ā servō poscit: "Dā mihi tunicam et togam! Mark freezes because his body is naked (ie without clothes); And so Marcus asks from the servant for his clothes: "Give me a tunic and toga! Mark bevriest omdat zijn lichaam naakt is (dus zonder kleren) En dus vraagt Marcus aan de knecht om zijn kleren: "Geef me een tuniek en toga! Mark congela porque seu corpo está nu (ou seja, sem roupas) E então Marcus pede ao criado suas roupas: "Dê-me uma túnica e uma toga! Vestī mē!" You love me!" Jij houdt van mij!" Dāvus puerō frīgentī tunicam et togam dat, neque eum vestit: necesse est puerum ipsum sē vestīre. Davus gives the boy a tunic and a toga to the cold, and neither clothes him: it is necessary that the boy should dress himself. Davus geeft de jongen een tuniek en een toga tegen de kou, en geen van beide kleedt hem: het is noodzakelijk dat de jongen zich kleedt. Davus dá ao menino uma túnica e uma toga ao frio, e nenhum dos dois o veste: é preciso que o menino se vista sozinho. Mārcus prīmum tunicam induit, deinde togam. Marcus put on first a tunic, then a toga. Marcus trekt eerst een tuniek aan, dan een toga. Marcus veste primeiro uma túnica, depois uma toga. Puer iam nūdus nōn est. The boy is not naked now.

(Toga est vestīmentum album, quod virī et puerī Rōmānī gerunt. (The gown is a white garment that Roman men and boys wear. (La robe est un vêtement blanc que portent les hommes et les garçons romains. (De jurk is een wit kledingstuk dat Romeinse mannen en jongens dragen. (O vestido é uma vestimenta branca que os homens e meninos romanos usam. Graecī et barbarī togam nōn gerunt. The Greeks and the barbarians do not wear a toga. De Grieken en de barbaren dragen geen toga. Multīs barbarīs magna corporis pars nūda est. A lot of great chastity of body part of the bare letter of the barbarīs. Voor veel barbaren is een groot deel van hun lichaam naakt. Para muitos bárbaros, grande parte de seu corpo está nua. Virō togātō nūlla pars corporis est nūda praeter bracchium alterum. Besides the naked men in mufti no part of the other arm. Pour un homme en toge, aucune partie de son corps n'est nue sauf l'autre bras. Voor een man in een toga is geen enkel deel van zijn lichaam naakt behalve de andere arm. Para um homem de toga, nenhuma parte de seu corpo está nua, exceto o outro braço. Utrum bracchium virō togātō nūdum est, dextrumne an sinistrum? Is the arm of a man in a toga naked, the right or the left? Is de arm van een man naakt in een toga, rechts of links? O braço de um homem está nu de toga, direito ou esquerdo? Bracchium dextrum est nūdum, bracchium sinistrum togā operītur. The right arm is naked, and the left arm is covered with a toga. De rechterarm is naakt en de linkerarm is bedekt met een toga. O braço direito está nu e o esquerdo está coberto com uma toga. Mīlitēs togam nōn gerunt, nēmō enim togātus gladiō et scūtō pugnāre potest. The soldiers do not wear a toga, for no one in a toga can fight with a sword and shield. Les soldats ne portent pas de toge, car personne dans une toge ne peut se battre avec une épée et un bouclier. De soldaten dragen geen toga, want niemand in een toga kan vechten met zwaard en schild. Os soldados não usam toga, pois ninguém de toga pode lutar com espada e escudo. Utrā manū mīles gladium gerit? With which hand does a soldier wear a sword? Met welke hand draagt een soldaat een zwaard? Com que mão um soldado usa uma espada? Manū dextrā gladium gerit, scūtum gerit manū sinistrā.) He wears a sword in his right hand, he wears a shield in his left hand.) Hij draagt een zwaard in zijn rechterhand, hij draagt een schild in zijn linkerhand.) Ele usa uma espada na mão direita, ele usa um escudo na mão esquerda.)

Mārcus, quī pedibus nūdīs ante lectum stat, calceōs poscit: "Dā mihi calceōs! Marcus, who stands barefoot in front of the bed, asks for the shoes: “Give me the shoes! Marcus, die blootsvoets voor het bed staat, vraagt om de schoenen: “Geef me de schoenen! Marcus, que está descalço na frente da cama, pede os sapatos: “Dá-me os sapatos! Pedēs frīgent mihi." My feet are cold." Mijn voeten zijn koud." Meus pés estão frios." Dāvus eī calceōs dat, et eum sēcum venīre iubet: "Venī mēcum! Davus gives him shoes, and orders him to come with him: “Come with me! Davus lui donne ses chaussures, et lui ordonne de venir avec lui : « Viens avec moi ! Davus geeft hem zijn schoenen en beveelt hem met hem mee te gaan: "Kom met mij mee! Davus lhe dá seus sapatos e ordena que ele vá com ele: "Venha comigo! Dominus et domina tē exspectant." The lord and mistress are waiting for you. De heer en meesteres wachten op je.

Mārcus cum servō ātrium intrat, ubi parentēs sedent līberōs exspectantēs. Marcus enters the court with the servant, where the parents sit waiting for the children. Marcus komt met de bediende de rechtbank binnen, waar de ouders op de kinderen zitten te wachten. Marcus entra no pátio com o criado, onde os pais ficam sentados esperando as crianças. Ante eōs in parvā mēnsā pānis et māla sunt. Before them there are bread and apples in a small month. Voor hen zijn er brood en appels in een kleine maand. Antes deles há pão e maçãs em um pequeno mês. Parentēs ā fīliō intrante salūtantur: "Salvēte, pater et māter!" Parents are greeted by their son on their arrival: "Hello, father and mother!" Ouders worden bij aankomst door hun zoon begroet: "Hallo, vader en moeder!" Os pais são recebidos pelo filho na chegada: "Olá, pai e mãe!" et ipsī fīlium intrantem salūtant: "Salvē, Mārce!" and they greet their son as he enters: "Hello, Marcus!" et ils saluent le fils lorsqu'il entre : "Bonjour, Marcus !" en ze begroeten de zoon als hij binnenkomt: "Hallo, Marcus!" e eles cumprimentam o filho quando ele entra: "Olá, Marcus!"

Māter alterum fīlium nōn vidēns Dāvum interrogat: "Quīntus quōmodo sē habet hodiē?" The mother, not seeing the other son, asks Davus: "How is he here today?" De moeder, die de andere zoon niet ziet, vraagt aan Davus: "Hoe is hij hier vandaag?" A mãe, não vendo o outro filho, pergunta a Davus: "Como ele está aqui hoje?"

Dāvus: "Quīntus dīcit 'nōn modo pedem, sed etiam caput dolēre'." Davus says: "Not only does the foot feel pain, but the head will also feel pain." Davus zegt: "Niet alleen de voet voelt pijn, maar het hoofd zal ook pijn voelen."

Aemilia surgit et ad fīlium aegrōtantem abit. Aemilia gets up and goes to her ailing son. Aemilia staat op en gaat naar haar zieke zoon. Māter fīliō suō aegrōtantī pānem et mālum dat, sed ille, quī multum ēsse solet, hodiē nec pānem nec mālum ēst. The mother gives bread to her sick and bad son, but today there is neither bread nor bad food. De moeder geeft brood aan haar zieke en slechte zoon, maar vandaag is er geen brood of slecht voedsel. A mãe dá pão ao filho doente e mau, mas hoje não há pão nem comida ruim. Puer aegrōtāns nihil ēsse potest. Nothing can be a sick child. Niets kan een ziek kind zijn. Nada pode ser uma criança doente.

Mārcus autem magnum mālum ā patre poscit: "Dā mihi illud mālum, pater! And Marcus asks his father a great apple: "Give me that apple, father! En Mark vraagt zijn vader een grote appel: "Geef me die rotte appel, vader! E Mark pede ao pai uma grande maçã: "Dá-me aquela maçã podre, pai! Venter vacuus est mihi." My belly is empty." Mijn buik is leeg." Minha barriga está vazia."

Iūlius Mārcō pānem dāns "Prīmum ēs pānem" inquit, "deinde mālum!" Julius giving bread to Marcus said: "First you are the bread, then the apple!" Julius gaf brood aan Marcus en zei: "Eerst ben jij het brood, dan de appel!" Julius dando pão para Marcus disse: "Primeiro você é o pão, depois a maçã!"

Mārcus pānem suum ēst. Mark is his bread. Mark is zijn brood. Deinde pater eī in utramque manum mālum dat, et "Alterum mālum nunc ēs" inquit, "alterum tēcum fer!" Then his father gave him the apple on each hand, and said, "You're the one bad now, bring the other with you!" Alors son père lui a donné la pomme sur chaque main, et a dit, "Tu es une mauvaise chose maintenant, apporte l'autre avec toi!" Toen gaf zijn vader hem de appel aan beide handen en zei: "Je bent nu een slechte zaak, neem de andere mee!" Então seu pai lhe deu a maçã em cada mão e disse: "Você é uma coisa ruim agora, traga a outra com você!"

Dāvus Mārcō librum et tabulam et stilum et rēgulam affert. Dava brings Marcus a book, a table, a style and a rule. Dava brengt Marcus een boek, een tafel, een stijl en een regel. Dava traz para Marcus um livro, uma mesa, um estilo e uma regra.

Iūlius: "Ecce Dāvus tibi librum et cēterās rēs tuās affert. Julius: "Here, Davus brings you a book and your other things." Julius: "Zie, Davus brengt je een boek en je andere spullen." Sūme rēs tuās atque abī!" Take your things and get away! Prenez vos affaires et partez ! Pak je spullen en ga weg!

"Sed cūr nōn venit Mēdus?" "But why didn't Medus come?" 'Maar waarom is Medus niet gekomen?' inquit Mārcus, quī Mēdum adhūc in familiā esse putat. said Marcus, who thinks that Medus is still in the family. zei Marcus, die denkt dat Medus nog steeds in de familie is. disse Marcus, que pensa que Medus ainda está na família. Is servus cum puerīs īre solet omnēs rēs eōrum portāns. He is a slave with boys, carrying all their goods. Hij is een slaaf met jongens, die al hun goederen draagt. Ele é um escravo com meninos, carregando todos os seus bens. Mārcus ipse nūllam rem portāre solet praeter mālum. Marcus himself is wont to carry anything except the bad one. Marcus zelf is gewoon om iets anders te dragen dan het slechte. O próprio Marcus costuma carregar qualquer coisa, exceto a má.

Iūlius: "Mēdus tēcum īre nōn potest. Julius: "The Median you can not go back. Julius: "Geen enkele reden kan niet met je mee." Hodiē necesse est tē sōlum ambulāre." You need to walk healthy today." Je moet vandaag gezond lopen." Você precisa andar saudável hoje."

Mārcus: "...atque mē ipsum omnēs rēs meās portāre? Mark: "...and that I was carrying all my things myself? Marcus: "...en dat ik al mijn spullen zelf droeg? Marcus: "...e que eu estava carregando todas as minhas coisas sozinho? Cūr ille servus mēcum venīre nōn potest ut solet? Why can't that servant come with me as usual? Waarom kan die bediende niet zoals gewoonlijk met me mee? Por que aquele servo não pode vir comigo como de costume? Etiamne Mēdō caput dolet?" Do you even think your head is hurting? Denk je zelfs dat je hoofd pijn doet?

Iūlius: "Immō bene valet Mēdus, sed hodiē aliās rēs agit." Julius: "Yes, Medus is well worth it, but today he does other things." Julius : "Oui, Medus en vaut la peine, mais aujourd'hui il fait autre chose." Julius: "Ja, Medus is het zeker waard, maar vandaag doet hij andere dingen." Julius: "Sim, Medus vale muito a pena, mas hoje ele faz outras coisas."

Mārcus: "Quae sunt illae rēs?" Mark: "What are those things?" Mark : « Quelles sont ces choses ? » Mark: "Wat zijn dat voor dingen?" Mark: "O que são essas coisas?"

Iūlius nihil ad hoc respondet et "Iam" inquit "tempus est discēdere, Mārce." Julius makes no reply to this, and says "Now is the time to learn, Marcus." Julius geeft hier geen antwoord op en zegt: "Nu is het tijd om te leren, Marcus." Julius não responde a isso e diz: "Agora é a hora de aprender, Marcus".

Mārcus mālum, librum, tabulam, stilum, rēgulamque sēcum ferēns ē vīllā abit. Marcus, carrying a book, a book, a table, a pen, and a bar along with him, departs from the villa. Marcus, die het boek, het boek, de tablet, de stijl en de bar met zich meedraagt, gaat het huis uit. Marcus, carregando o livro, o livro, o tablet, o estilo e o bar junto com ele, sai de casa. Fīlius ā patre discēdēns "Valē, pater!" The son departed from his father: "Good-bye, father!" De zoon vertrok van zijn vader: "Tot ziens, vader!" O filho partiu de seu pai: "Adeus, pai!" inquit. says. zegt.

"Valē, Mārce!" "Goodbye, Marcus!" "Tot ziens, Marcus!" respondet pater, "Bene ambulā!" the father replies, "Walk well!" de vader antwoordt: "Loop goed!" o pai responde: "Ande bem!"

Quō it Mārcus cum rēbus suīs? Who goes Marcus with his belongings? Wie gaat Marcus met zijn spullen? Quem vai Marcus com seus pertences? Vidē capitulum quīntum decimum! See the fifteenth chapter! Voir le quinzième chapitre ! Zie het vijftiende hoofdstuk!